ევროპულ ცენტრალურ ბანკს (ეცბ) მოუწევს უართი თქვას თავის პოლიტიკაში ფასების სტაბილურობის თეზისის შენარჩუნებაზე და აქტიურად მოახდინოს მთავრობების ფინანსირება, - დარწმუნებულია ნობელის პრემიის ლაურეატი პოლ კრუგმანი. Handelsblatt–თან ინტერვიუში ეკონომისტმა განაცხადა, რომ ეცბ-მ უნდა იყიდოს იტალიის იმდენი სახელმწიფო ობლიგაცია, რამდენიც ევროს გადასარჩენად იქნება საჭირო.- ევროპაში კრიზისის ახალი კერა გაჩნდა, – იტალია. რამ გამოიწვია ეს?- ყველაფერი, პირველ რიგში, ეცბ-ზეა დამოკიდებული. ვფიქრობ, ბანკი გააკეთებს
ყველაფერს, რათა თავიდან აიცილოს კატასტროფა. თუ იტალიას მოუწევს ვალების რესტრუქტურიზაცია მაშინ ევრო ჩაიძირება.
- ნებისმიერ ფასად უნდა აიცილოს თავიდან?- საქმე იმით დამთავრდება, რომ ეცბ შეისწავლის უფსკრულს და იტყვის: `დავივიწყოთ ყველა წესი, ჩვენ უნდა ვიყიდოთ სახელმწიფო ობლიგაციები. იტალიაზე თავდასხმა უნდა შეჩერდეს, თუ არადა ერთიანი ვალუტის პროექტი ჩავარდება~. ევროს კრახის პოლიტიკური შედეგების წარმოდგენაც კი საშიშია.
- ზოგიერთი ეკონომისტი ამტკიცებს, რომ ევროს პროექტი თავიდანვე იყო განწირული... - დიახ, ერთგვაროვანი ეკონომიკური სივრცე არ არსებობს, ამიტომაც არ არსებობდა წინაპირობები საერთო ვალუტის შემოსაღებად. ამიტომაც, ევროს შემოღების პროექტი იყო საშინელი შეცდომა.
- ამ შეცდომამ მიგვიყვანა საბერძნეთიდან იტალიამდე. მაგრამ რამდენად სარწმუნოა, რომ ეცბ აუცილებლად უშველის სავალუტო კავშირს სახელმწიფო ობლიგაციების მასობრივი შეძენით?- რთული სათქმელია. ყველაფრის მიუხედავად, ეცბ-ს მოუწევს დაარწმუნოს ბაზრები თავად ბანკის სტაბილურობაში, - რომ შეუძლია მათი მხრიდან თავდასხმებს გაუძლოს. სხვა სიტყვებით, რომ ვთქვათ, ეცბ-მ უნდა გაგებინოს ბაზრებს: `ჩვენ ვიყიდით იმდენს, რამდენიც საჭირო იქნება~.
- არსებობს თუ არა ვარიანტი, რომლის მიხედვითაც პოლიტიკოსები ან ეცბ ~ევროს პროექტის~ დახურვას შემოგვთავაზებს?- არავისგან მსგავსი არაფერი მსმენია.
- მაგრამ გერმანიას, როგორც ევროპაში ეკონომიკურად ყველაზე ძლიერმა სახელმწიფომ, შესაძლოა განაცხადოს, - ~ჩვენ, მეტის გადახდა არ გვინდა~.- ვივარაუდოთ, რომ ეცბ-ს მიერ სახელმწიფო ობლიგაციების ყიდვით დიდ წინააღმდეგობას ვაწყდებით. სანამდე მიგვიყვანს ეს ყველაფერი? ადამიანები მიმართავენ იტალიურ ბანკებს თავიანთი დანაზოგებისა და ანაბრების გამოტანის მოთხოვნით. ბანკებს დახურვა მოუწევთ. სარგებელი სახელმწიფო ობლიგაციებზე მკვეთრად შეიცვლება. შეუძლებელია ვიფიქროთ, რომ ამგვარი პერსპექტივის პირობებში გერმანის კანცლერი ანგელა მერკელი ევროს წინააღმდეგ წავა.
- საბერძნეთს და სხვა პრობლემურ სახელმწიფოებში უკვე ვნახეთ, როგორ გაჰქონდათ მეანაბრეებს ბანკებიდან თავიანთი ფულები.- უბრალოდ, საბერძნეთი ფუნდამენტურად გადახდისუუნაროა.
- მას დაპირდნენ ვალების 50%-ის პატიებას. ეს საკმარისია?- ვალების 50%-ის რესტრუქტურიზაციაც კი, საბერძნეთში სულ ოდნავ შეამცირებს კვოტას მთლიან შიდა პროდუქტთან შედარებით. დარჩება გრძელვადიანი ვალების გროვა. ამიტომაც არსებობს უფრო სერიოზული საფუძველი, ვალების ზუსტად 70%-იან ნიშნულამდე რესტრუქტურიზაციისთვის. თუმცა, ამ საკითხთან დაკავშირებით განსაზღვრული მოსაზრება არ გამაჩნია.
- საბერძნეთი პატარა ქვეყანაა. რას ფიქრობთ სხვა პრობლემებიან სახელმწიფოებზე?- ფუნდამენტურად გადახდისუუნაროა პორტუგალიაც და, შესაძლოა, ირლანდიაც. მაგრამ იტალიასა და ესპანეთს ეს არ ეხება. თუ ეს ქვეყნები ბაზრებიდან სპეკულაციურ დარტყმებს გაუძლებენ, მაშინ შეეძლებათ ფეხზე დადგემა. ესპანეთი და იტალია გადარეჩენის შანსებს შეინარჩუნებენ იმ შემთხვევაშიც, თუ სახელმწიფო ბონდების საარგებლიანობა იქნება 4 %, მაგრამ 7%-იან დონემდე თუ ავიდა, მაშინ სანსი მატას ეკარგებათ. შემთხვევაში კი დადგება ეცბ-ის ჯერი.
- თქვენი აზრით, როგორია მოვლენების განვითარების ყველაზე უარესი შემთხვევა, მომავალ წლებში?- იტალია ევროზონიდან გამოდის. ბანკებიდან კლიენტები თავიანთ დანაზოგებს იღებენ. ბანკები იხურებიან. ესპანეთიც იძირება. შესაძლოა საფრანგეთიც კი. შესაბამისად, ევრო დოიჩე მარკის გაფართოებულ ვერსიად წარმოგვიდგება. რასაც ახლა ვლაპარაკობ, თითქმის არ მჯერა. სამწუხაროა ამას რომ ვამბობ, მაგრამ ასეთი სიტუაციის დადგომის ალბათობა 40%-ია.
- როგორ შეიძლება ამ ყველაფრის თავიდან აცილება?- ეცბ-მ უნდა გადადგას რადიკალური ნაბჯები. მან უნდა დაიწყოს სახელმწიფო ობლიგაციების მასშტაბური შესყიდვა. ამასთან შედარებით, EFSF–ს აღარ აქვს დიდი მნიშვნელობა. ამასთან დაკავშირებით, ეცბ-მ უნდა იქმომედოს ისე, რომ მას დაუჯერონ, რომ ის უკვე აღარ აყენებს წინა პლანზე მხოლოდ ინფლაციის მაჩვენებლებს.
- წესების დარღვევა, ყველაფრის მიხუედავად სახელმწიფო ობლიგაციების ყიდვა, ინფლაციას უწყობს ხელს – ახლა ყველაფერი დასაშვებია?- საქმე იმაშია, რომ ყველაზე გადამწყვეტ ეტაპზე აღმოვჩნდით და ინფლაციის თემაზე `ჩაციკლვა~ არ შეიძლება. ნედლეულის ღირებულების შემცირება მიგვიყვანს ფულის გაუფასურებამდე. სავსებით შესაძლებელია, რომ ერთ წელიწადში ეს მაჩვენებელი 3%-ს მიაღწევს, მაგრამ სერიოზული საშიშროებები არ არსებობს. ჰიპერინფლაცია, იმის მსგავსი, რაც გემრანიაში იყო 1923 წელს, არ გვემუქრება.
- და მაინც: ეს ევროკავშირის ფუნდამენტალური დოკუმენტების დარღვევაა. ზოგადად, ეს გამოიწვევს წინააღმდეგობებს.- წესებს ყოველთვის არღვევდნენ. ისტორიის თვალთახედვით –ახალი არაფერი ხდება. ცენტრალური ბანკები ასე ხშირად იქცეოდნენ. მაგალითად, მსგავს სიტუაციაში იყო – ინგლისის ბანკი XIX საუკუნეში, მთავრობის ნებართვით. მაშინ ამას არ აქცევდნენ ყურადღებას.
- როგორც ამერიკელი, თქვენ ცენტრალური ბანკის საქმიანობის სხვა ტრადიციის წარმომადგენელი ბრძანდებით, იმისგან განსხვავებით, რა ტრადიციაც გერმანიაში არსებობს.- აშშ-სთვის და დიდი ბრიტანეთისთვის ყოველთვის ნათელი იყო, რომ ექსტრემალურ სიტუაციებში ბანკების ემისიით დაფინანსება ყოველთვის ბოლო საშუალება იყო. და გავიმეორებ, - ექსტრემალურ სიტუაციებში წესები უნდა დავარღვიოთ. დღეს სიტუაცია გულისხმობს, - თამაში წესების გარეშე, ან ევროს კრახი
რეგისტრაცია!
