"აზრზე არ ხართ, რას წერთ"
რამდენიმე დღის წინ მენაშენეთა ასოციაცია უძრავი ქონების სექტორში მაკონტროლებელი ორგანოს შექმნის ინიციატივით გამოვიდა, რაც მათი წარმომადგენლების მხრიდან ე.წ. პირამიდების არსებობისა და მშენებლობის ჩაბარებისას მოხშირებული დაგვიანებებით, სამშენებლო და საბანკო სექტორში სწორი და ძლიერი რეგულირების არარსებობით აიხსნა. "ბ&ფ" ამ თემაზე სასაუბროდ მენაშენეთა ასოციაციის პრეზიდენტს ირაკლი როსტომაშვილს შეხვდა.
ბატონ როსტომაშვილს "ბ&ფ"-ს ერთი წერილი არ მოსწონებია და გვითხრა, საერთოდ ჟურნალისტები არაფრის აზრზე არ ხართო. აგრეთვე, უარყო მაკონტროლებელი (მარეგულირებელი) სტრუქტურის, ადრე მის მიერვე გაჟღერებული, შექმნის მოთხოვნა. რეგულირება რომ კონტროლს გამორიცხავს, ეს მართლაც აღმოჩენაა, რომელიც ბ-ნ როსტომაშვილს ეკუთვნის. ჩვენი მარეგულირებლები კავშირგაბმულობისა და კომუნიკაციების, ენერგეტიკის და ასე შემდეგ კიდეც არეგულირებენ, კიდეც აკონტროლებენ და ცოტა მეტსაც (.....) აკეთებენ. ეტყობა ზურაბ ჟვანიას ძველ თანამებრძოლს და ნაციონალების გამოცდილ მოხელე-ბიუროკრატს ეს "დაავიწყდა". თავი რომ დავანებოთ იმას, როსტომაშვილის პარტიის ლიდერი და ქვეყნის პრეზიდენტი "ეკონომიკური თავისუფლების აქტის" ერთ-ერთ მთავარ მიზნად ახალი მარეგულირებლების შექმნას კრძალავს. როგორ შევკადროთ მას, მაგრამ ის, ეტყობა, "ამის აზრზე არ არის". მაგრამ იმ ქვეყანაში, სადაც მთავრობა ბიუჯეტიდან სესხების გაცემას აპირებს, ხოლო სამინისტროებმა ლამის სამეურნეო ფუნქციები დაიბრუნეს, გასაკვირი ბევრი არაფერია. თუმცა ძველ და გავლენიან "მოქალაქეს", "დემოკრატს" თუ "ნაციონალს" (ამას რა მნიშვნელობა აქვს) "მენაშენეებისთვის" ახალი უფლებამოსილებები მოუნდა, რაც ხელისუფლების ფავორიტი სამშენებლო კომპანიების ლობირებაში დაეხმარება.
ირაკლი როსტომაშვილი თინეიჯერულ-რევოლუციური ტალღის წინამორბედი გახლავთ. ერთ დროს ქალაქის არქიტექტურის სამსახურს ხელმძღვანელობდა, მშენებლობის ნებართვებს იძლეოდა, მიწების გაყიდვის პროცესშიც მონაწილეობდა და მწვანე ზოლის ჩვეულებრივ ბუჩქნარად გამოცხადებაშიც თავისი წვლილი შეიტანა, იმაშიც, ბევრი საეჭვო არქიტექტურული ღირებულებების შენობა რომ გაჩნდა ქალაქში, `სატივესი~ არ იყოს, საწყალოსნო კომპლექსთან წამომართულ ურჩხულზე მოგახსენებთ, ახლა მავან ბიზნესმენებს რომ ეხვეწება ხელისუფლება, მიწას მოგცემთ და რამე ააშენეთ კომპლექსის მხრიდან, ამ საშინელებას რომ ჩამოეფაროსო.
რა თქმა უნდა, ჩვენ ყველაფერ ამის "აზრზე არა ვართ".
სამშენებლო კომპანია "არსის" გენერალური დირექტორი და დამფუძნებელი. დღეს კი მთელი სექტორის დარეგულირება განუზრახავს. ესეც ნიშანდობლივი ფაქტია.
ხელისუფლების უმაღლესი ეშელონის სამეურნეო სამსახურის ხელმძღვანელი სათავეში ედგა თავიდან პრეზიდენტის რეზიდენციის მშენებლობას, სადაც ბიზნესმენ-პარლამენტარ ვალერი გელაშვილს ~მცირეოდენი” ქონება წაართვეს სახელმწიფო საჭიროებებისთვის და მშენებლობა ისე დაიწყეს, ხარჯთაღრიცხვა არ ყოფილა ბიუჯეტში ასახული.
ჩვენ ამის აზრზე არა ვართ.
პრეზიდენტის აქტს ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი გიორგი ქადაგიძე და ბიზნესმენი მაია რჩეულიშვილიც ეთანხმებიან. ესეც საგულისხმო მომენტია. სანეტარო თავისუფლებამდე ხომ არ "მოგვიყომარებენ" დარეგულირების "პონტს"? ამბობენ, პროექტიც გაშალაშინებული აქვთ მავანთ და მავანთო!!!
ახლა ჩვენს უწყინარ საუბარს გთავაზობთ ქართული (ანუ სრულიად საქართველოს) მენაშენეების ლიდერთან.
- ბატონო ირაკლი, რამდენადაც ჩვენთვის გახდა ცნობილი, თქვენ ითხოვთ მაკონტროლებელი ორგანოს შექმნას. რას ითვალისწინებს ეს ორგანო უძრავი ქონების სფეროში? ჟურნალისტებს ძალიან გიყვართ ფრაზა "ჰაერი იყიდება"! ჰაერი არ იყიდება! კლიენტი, როდესაც წინასწარ იხდის ფულს, მას მშენებარე კომპანია უშენებს კვ-ს 800 დოლარად და თუ მზა პროდუქტს იყიდის, მაშინ იგივე კომპანია ეუბნება, რომ ის გაყიდის მერე იმავე სახლს 1200 დოლარად და ეს არის არა ჰაერის ყიდვა, არამედ ამას ორივე მხარისთვის სარგებლის ნახვა ჰქვია.
- იმას, რასაც თქვენ სარგებელს უწოდებთ, იყო არასწორი მენეჯმენტის ბრალი ამ სფეროში და სწორედაც, რომ ჰაერის გაყიდვა ერქვა - მომხმარებელი ფულს იხდიდა არარსებულ პროდუქტში, რაც კრიზისმა გამოავლინა და რამაც საბოლოოდ გამოიწვია ქართული ეკონომიკის გასაჭირი. რა გამართლებას უძებნით ამას? - სწორედ ამას უნდა რეგულირება. ინვესტორი ადამიანებს ჰგონიათ ბრიყვი, რომელიც ფულს დებს რაღაცაში და მერე ყველა მას ატყუებს, სინამდვილეში ეს ასე არ არის. ინვესტორი არის თავის ქვეყანაში წარმატებული ადამიანი, რომელმაც ფული იშოვა და ის ახლა ფიქრობს თავის მოგების გაზრდაზე, სწორედ ამიტომ დებს ის სხვადასხვა პროექტებში ფულს. მაგრამ ვიდრე ეს ინვესტორი განახორციელებს ინვესტიციას რომელიმე ქვეყანაში, ჯერ სწავლობს იქაურ ბაზარს. რომელი ინვესტორი ჩადებს საქართველოს უძრავ ქონებაში ფულს, თუ ქართველი არ დებს და მას არ სჯერა მისი წარმატების?
ჩვენ ერთობლივად მივაღწიეთ იმას, რომ მენაშენე გავხადეთ რაღაც რანგის მოხელე. ისევე როგორც ყველა სფეროში, აქაც ბევრია ცუდიცა და კარგიც, მაგრამ ცუდზე კი არ უნდა გაკეთდეს აქცენტი, არამედ პირიქით. ყველამ იცის, ალბათ, რომ იგივე ვაჭრობაში არის როგორც აღრიცხული, ასევე აღურიცხავი საქონელი და ამაში საგანგაშო არაფერია.
- უძრავი ქონება ქვეყნის ეკონომიკის მთავარი მამოძრავებელი რგოლია, რომლის ჩამოშლაც მთელი ეკონომიკის ჩამოშლას გულისხმობს, სწორედ ამიტომ არის აქ დაშვებული შეცდომა სავალალო ყველა სფეროსთვის და აქედან გამომდინარე კეთდება ჩვენი მხრიდანან სფეროზე აქცენტი...- გეთანხმებით, მაგრამ უნდა აღვნიშნო, რომ დეველოპერებს რატომღაც ყველა ქვეცნობიერად ებრძვის. მე ამ ბიზნესში 30 წელია ვარ და ვგრძნობ ამას, იგივე პოლიტიკოსების მხრიდან. რატომ, ეს არ ვიცი, რადგანაც ეს ერთადერთი დარგი იყო და არის რომელიც, ასე ვთქვათ, ქმნის რაღაც პროდუქციას. დანარჩენი ყველაფერი იყო შემოტანილი კორეიდან და სხვადასხვა ქვეყნებიდან. ანუ ვამდიდრებთ სხვას და ვფიქრობ, ყველა უნდა იყოს დაინტერესებული, რომ ჩვენც შევქმნათ რაღაც და ამაში არათუ ხელი შევუშალოთ, არამედ დავეხმაროთ ერთმანეთს. ზოგან ცუდად იქმნებოდა ეს პროდუქტი, ზოგან არა, ამიტომ ყველას ერთ სიბრტყეში ნუ მოვათავსებთ. უნდა ვახსენოთ, რომელია ის ცუდი და რომელი არა და არა მთლიანად მენაშენეების სახელით მოვნათლოთ ეს ყველაფერი.
- თქვენი მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, თუ რას ნიშნავს მარეგულირებელი ორგანოს შექმნა უძრავი ქონების სფეროში?- ეს არის ფინანსისტების, ეკონომისტების ჩართვა ამ სფეროში, რათა თავიდან იქნას აცილებული შეცდომები და ვეცადოთ სწორი მენეჯმენტის გატარებას. მაგალითად, თუ შენდება 50 ბინა, პირველ ეტაპზე უნდა მოხდეს არა მისი სრულად გაყიდვა, არამედ 30 ან 40 ბინის. ეს სხვადასხვა ანალოგიებია და ამას უნდა დარეგულირება და მოფიქრება, რაზეც უკვე მიმდინარეობს მუშაობა.
ჩემი აზრია, რომ ნებისმიერ საკითხზე უნდა იმსჯელოს პროფესიონალმა
და არა იმან, ვისაც წარმოდგენა არ აქვს ამა თუ იმ სფეროზე. და ახლა, როცა დიდი აჟიოტაჟია ატეხილი ვერის ბაღის ვითომდა გაჩეხვაზე, სადაც 15 ხე მოიჭრა სულ, რამაც გამოიწვია ჟურნალისტთა მხრიდან ეკოლოგიურ კატასტროფაზე საუბარი და მსგავსი დასკვნების გაკეთების სურვილი, რაც რეალობას არ შეეფერება, ეკოლოგიურ ეფექტზე ვინმე სპეციალისტი უნდა დაჯდეს და იმან ისაუბროს ჯობია! ათასობით მანქანა რომ დგას საათობით საცობში უნივერსიტეტიდან ვაკის პარკამდე, იმ მოსახლეობასაც ჰკითხეთ ეკოლოგიაზე ცოტა რამ.
- ეს თემა არ მოიცავს მხოლოდ 15 ხის გაჩეხვას, აქ საუბარია მთელი ტყის გაჩეხვაზე და იმ პუბლიკაციას, რასაც თქვენ შეეხეთ "გზა ჯანმრთელობის ხარჯზე" ჰქვია, რომელიც ჩვენი გაზეთის ბოლო ნომერში დაიბეჭდა. მასში ამ პროექტის უარყოფით მხარეებზეა საუბარი, სხვა მხრივ ჩვენც მივესალმებით ესტაკადების მშენებლობას "საცობების" განტვირთვისთვის.- უნდა მოხდეს ამის დათვლა და მერე დარწმუნდებით, რომ ეს დიდ ციფრთან არ იყო დაკავშირებული. ცხადია, არც მე და არც არავინ არის ხეების გაჩეხვის მომხრე, მაგრამ ეკოლოგიურ უსაფრთხოებაზე როცა მიდის ლაპარაკი, მეორე მხარის მოსაზრებებიც გასათვალისწინებელია. მაშინ თბილისის ყველაზე დიდი მტერი ვახტანგ გორგასალი ყოფილა. იმიტომ, რომ აქ ადრე სულ ტყე იყო, მან კი გაჩეხა და ქალაქი გააშენა. აზრზე არ ხართ რას წერთ.
მე ვარ არქიტექტორი, ამ ბიზნესში ვარ 30 წელია, სხვადასხვა სამსახურებში მიმუშავია და ამიტომ თავს უფლებას მივცემ, რომ სხვადასხვა საკითხებზე ვიმსჯელო ამ სფეროში. მაგრამ რაც შეეხება ფინანსურ საკითხებს და რეგულირებას, ვგრძნობ, რომ აქ ბევრია გასაკეთებელია და მინდა პროფესიონალმა მოკიდოს ამას ხელი.
- რატომ გახდა ამ მარეგულირებლის შექმნის აუცილებლობა საჭირო იმ ფონზე, როდესაც პრეზიდენტი გამოდის ინიციატივით, რომ ბიზნესში ნებისმიერი სახის მარეგულირებელი ორგანო გაუქმდეს, რათა ამ სფეროს მიენიჭოს უფრო მეტი თავისუფლება. რასაც ბიზნესმენთა და იგივე თქვენი წარმომადგენლების მხრიდან დადებითი შეფასება მოჰყვა. ამ ყველაფრის გათვალისწინებით ჩნდება კითხვა – ხომ არ ნიშნავს ამ ინიციატივით გამოსვლა თქვენი მხრიდან იმას, რომ უძრავ ქონებაში ვინმე არასწორი მეთოდებით თამაშობს? ეს ხომ არ გახდა ამ ორგანოს შექმნის აუცილებლობის მიზეზი? - მე ეს არ ვიცი და არც მეხება. ეს პროკურატურის საქმეა.
მე, ირაკლი როსტომაშვილს, ჩემი პოზიცია მაქვს და ვაფიქსირებ ამას. არ გინდათ, როგორც ბინის პოტენციური მყიდველი, დაცული იყოთ ყველანაირი უარყოფითი მოვლენისგან? რაც უფრო კარგად არის ორგანიზებული ნებისმიერი სფერო, მით უფრო კარგად მიდის იმ სფეროში მუშაობა, ჩემს მიერ გამოთქმული მოსაზრება სწორედ ამას ემსახურება. ახლა საკითხავია, ზუსტად რა გვინდა და რა ფორმით. სხვათაშორის, საქართველოში გამკაცრდა ბანკებზე რეგულირება, რამაც ძალიან კარგი შედეგი გამოიღო, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ჩვენთან რეგულირება ფულის განკარგვას გულისხმობს და ამის შექმნა იმიტომ გვინდა, რომ ფული ვარეგულიროთ.
ჩვენ გვინდა გაიყიდოს ის მშენებლობები, რაც რეალურად დასრულებული იქნება იმ დროისათვის. ის, რომ იყვნენ ისეთი კომპანიებიც, რომლებიც ყიდდნენ არაშენებულს და მომხმარებელს უქმნიდნენ პრობლემებს, ამან გაუფუჭა მთელ დარგს სახელი. ამ ყველაფრის გათვალისწინებით კი გაჩნდა ასეთი ორგანოს შექმნის აუცილებლობა.
ჩემი აზრით, ეკონომიკა არ არის დარგი, რომელიც ასე უნდა მიუშვა. თავისუფლება კარგია, ამაზე კარგი კაცობრიობას არაფერი მოუგონია, მაგრამ ამ დარგსა უნდა ჰქონდეს რაღაც ჩარჩოები, თავისუფლება უნდა არსებობდეს კონკურენციის ხარჯზე. უნდა არსებობდეს წესები, რომლებსაც ყველა ერთნაირად დაიცავს და ამის მერე უნდა იყოს მათ შორის კონკურენცია იმასთან დაკავშირებით, თუ ვინ უფრო კარგ პროექტს ააშენებს, კარგი პირობებით, ფასებით და ა.შ. კლიენტი უნდა იყოს ყველანაირად გათვიცნობიერებული ამ სფეროში ყიდვის დროს, რათა ის არ დარჩეს მოტყუებული. მათ უნდა იცოდნენ, რომ მენაშენეები 400 დოლარად ბინას ვერ ააშენებენ. ყველამ კარგად იცის რა ღირს ის მასალა, რითაც შენდება ესა თუ ის ფართი.Aამიტომ ჩვენ არ უნდა ვუთხრათ კლიენტს, რომ აგიშენებთ 400 დოლარად. უნდა ვუთხრათ რეალური ფასები და პირობები. ადამიანებმა უნდა იცოდნენ, რომ თუ იაფად ჰპირდება ვიღაც ბინის აშენებას, ის არასანდოა და რაღაცას ატყუებს. ბინა რომ იყიდება, ის უნდა იყოს ასევე სეისმურად დამტკიცებული, რომ მყარი და კარგია.
- რამდენად აკმაყოფილებს ამ მოთხოვნებს დღეს საქართველოში მშენებარე ბინები?- სწორედ ამას ვამბობ - უნდა მოხდეს მათი შემოწმება. აქამდე რაც შენდებოდა, ზოგი აკმაყოფილებდა, ზოგი ვერ აკმაყოფილებდა ამ მოთხოვნებს. ზოგს შემოწმებაც არ სჭირდება. რომ შეხედავ, გარედან მიხვდები უკვე რა პრობლემები ჰქონდა ამ სახლებს. კედლების სისქეზე არ არის ლაპარაკი, დიდი კედლები შეიძლება უფრო არასანდო იყოს. მთავარი ხარისხია და მისი გამძლეობა. ამის შემოწმება ისევ პროფესიონალების საქმეა.Mმე მინდა ყველა ეს საკითხი გავაშიშვლო. ისევე როგორც ადრე გამოვედი და ვთქვი, რომ თბილისში 80% სახლების ავარიულია-თქო, მაშინ ამას ნეგატიური შედეგები და დიდი კრიტიკა მოჰყვა, მაგრამ როცა მისი დათვლა მოხდა, აღმოჩნდა, რომ ასეთი სახლების 85% არსებობდა.
- რახან თქვენ თვითონ ახსენეთ ავარიული სახლები, სწორედ ამ თემაზე მინდა გკითხოთ. დიდი ხნის ლოდინის შემდეგ დაიწყო პროექტი "ძველი თბილისის ახალი სიცოცხლე." როგორ შეაფასებდით პროექტის პირველ ნაბიჯებს და როდისთვის და რა შემთხვევაში იგეგმება მომდევნო ეტაპები? თუ ელოდებით, რომ მეორე ეტაპზე ბანკებთან მოლაპარაკებები უფრო მშვიდ გარემოში ჩაივლის? თქვენი აზრით,გაამართლებენ თუ არა ნდობას დეველოპერები?- პირველი ეტაპი კარგად დაიწყო. ვინც იყო ამ პროექტში ჩართული უკვე ყველამ განაახლა მშენებლობები და, ვიმედოვნებთ, მეორე პირველზე უკეთესი იქნება.
რაც შეეხება ნდობის გამართლებას, ეს უნდა ნახოს მერიამ, მოსახლეობამ და ამის მიხედვით მოხდება შეფასება. მოსახლეობა, ბანკი, მენაშენე და მერია – ამ პროექტში ეს ოთხი მხარე მონაწილეობს. მათ შორის, მენაშენე ყველაზე აქტიური მონაწილეა ამ პროექტის, დანარჩენმა სამმა უნდა ნახოს, რომ გაამართლა ამან და ამის მიხედვით მოხდება დაფინანსება.
რაც უფრო მეტი ადამიანი შეძლებს ახალ სახლში გადასვლას და კომფორტულად ცხოვრებას, მით უფრო მეტი მოთხოვნა გაჩნდება. უნდა არსებობდეს ხალხი, ვინც ენდო როსტომაშვილს, ენდო ბანკს, მერიას და ბინა მიიღო. ფული რომ სწორად დაიხარჯება, ამაზე ლაპარაკიც არ არის. ბანკები, მერია ამას აკონტროლებს და ყველაფერი იციან, რა რაში იხარჯება. ჩვენს მიერ დაფუძნებულ მარეგულირებელში ამ ფინანსებზე ლაპარაკი არ იქნება. ჩვენი მხრიდან დამრეგულირებელი სჭირდება იმას, რაც თავისუფალ ბაზარზე გასაყიდად გავა.
ესაუბრა თათია ჩაფიჩაძე
რეგისტრაცია!
