მსოფლიოში უძრავი ქონების ბაზარზე კრიზისი სრულდება, საქართველოში კი გაყიდვა კრიტიკულ ზღვრამდეა შემცირებული. ბაზარზე უმეტესად ბანკებისა და მევახშეების მიერ იპოთეკით დატვირთული ქონება იყიდება, რომელთა პატრონებმა აღებული სესხი ვერ დაფარეს და ამის გამო მათი ბინები გასაყიდად აუქციონებზე გაიტანეს. 2010 წელი სამშენებლო კომპანიებისთვის მძიმე წელი აღმოჩნდა, თავის გადასარჩენად მათ არაერთ ხერხს მიმართეს, თუმცა საბოლოოდ მოტყუებული ისევ მათი კლიენტები აღმოჩნდნენ.
”ძველი თბილისის ახალი სიცოცხლე” - კორუფციული პროექტიასექტორის გამოცოცხლება სამშენებლო კომპანიებმა მერიის მხარდაჭერილი ”ძველი თბილისის ახალი სიცოცხლის” პროექტით სცადეს. კომპანიების ერთმა ნაწილმა ბანკებისგან კრედიტების მიღება და ზოგიერთი მშენებლობის განახლებაც შეძლო, მაგრამ ყველა დეველოპერს მერიამ მაინც ვერ უშველა. თბილისის მერიის გარანტიით ბანკებისგან კრედიტები მშენებლობების გასაგრძელებლად იმ კომპანიებმა მიიღეს, რომლებსაც ამ ბანკების მიმართ ვალი ჰქონდათ გადაუხდელი კრედიტების სახით და ბანკებს სურდათ, მათი ამუშავებით ძველი ვალები ამოეღოთ. ბევრისთვის კი რესურსი ხელმიუწვდომელი აღმოჩნდა. ამიტომაც დაწყებული მშენებლობების უმეტესობა ისევ გზაშია მიტოვებული. ბევრი დაგროვდა ისეთიც, ვისაც ბინაში ფული გადახდილი აქვს და მის დასრულებას უიმედოდ ელოდება.
პროგრამა `ძველი თბილისის ახალი სიცოცხლე~ 2009 წლის 28 ივლისს დაიწყო და დღემდე გრძელდება. 2010 წელს განხორციელდა პროგრამის II ეტაპი.
მეორე ეტაპის ბიუჯეტი 47 მლნ ლარით განისაზღვრა. თბილისის მერიას საკუთრებაში გადაეცა დაახლოებით 30,9 ათასი კვ.მ მიწის ფართობი და ბინები 223 ოჯახს.
მათემატიკური გათვლებით 1 კვ.მ მიწა მერიას 47 000 000/ 30,9 =1566 ლარი დაუჯდა, ხოლო თითოეული ოჯახის ბინა მერიას 47 000 000/223=210 ათასი ლარი.
ამ გათვლებიდან კარგად ჩანს, თუ რა რაოდენობის თანხები იხარჯება თითოეულ ოჯახზე. ამ თანხებით ათასობით უსახლკარო, უბინაო და უმძიმეს მდგომარეობაში მყოფები მიიღებენ ბინას, თუნდაც შეღავათიანი კრედიტებით 20-25 წლიანი ხანგრძლივობით. ამით არც სახელმწიფო დაზარალდებოდა და უსახლკაროებიც დაკმაყოფილდებოდნენ.
ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ და არ ვილაპარაკოთ სახელმწიფო-ბანკები-დეველოპერების გარიგებაზე (რომლის არაერთი შემთხვევა იყო აღნიშნული პროექტის ფარგლებში) და უპრეცედენტო ხარჯებზე, ფაქტი ერთია, სამშენებლო და საბანკო სფეროს ხელშეწყობა მოსახლეობის ხარჯზე მოხდა, თან კრიზისის პერიოდში, როდესაც თავად ბანკებს მოსახლეობით მიმართ დამოკიდებულება არ შეუცვლია და ვითარებიდან გამომდინარე საკუთარ კლიენტებთან ურთიერთობისთვის არ გადაუხედავს. ბანკების რისკები კი ჩვენ მომხმარებლებმა დავაფინანსეთ. საუბარი ზედმეტია იმაზე, რომ თუ ქალაქის ისტორიულ ნაწილში მცხოვრები თბილისელი იუმჯობესებს საბინაო პირობებს (თუ იუმჯობესებს), ეს არასგზით ეხება უამრავ უბინაოს, უსახლკაროს, უმძიმეს პირობებში მყოფებს. ეს კი უბრალოდ და მარტივად სოციალური უთანასწორობის ერთგვარი გამოვლინებაც არის.
პროექტ ”ძველი თბილისის ახალი სიცოცხლის” მესამე ეტაპი 2010 წლის ბოლოს უნდა გამოცხადებულიყო, თუმცა ამის შესახებ დღემდე არაფერია ცნობილი.
სამშენებლო კომპანია ”მოდული” ერთი და იმავე ფართს რამდენჯერმე ყიდისქართულ სამშენებლო ბიზნესში ასეთი პარადოქსებიც ხდებოდა. მაგალითად, კომპანია `მოდულის~ მობინადრეები უკვე დასრულებულ კორპუსში შესახლებას ვერ ახერხებენ, რადგან სახლი ბანკის სასარგებლოდ იპოთეკით არის დატვირთული, სამშენებლო კომპანია კი ბანკს სესხს ვერ უბრუნებს.
”დიდ დიღომში ჩვენი საცხოვრებელი კორპუსის მშენებლობა ჯერ კიდევ 2007 წელს უნდა დასრულებულიყო, მაგრამ კომპანია ”მოდულმა” ვადები კიდევ ერთი წლით გადაწია.
შემდეგ ომმა შეუშალა ხელი, მერე ფინანსურმა კრიზისმა და სახლის მოსაპირკეთებელი სამუშაოები დღესაც გრძელდება. ფასადურ სარემონტო სამუშაოებს ვინ დაეძებდა, კორპუსში 25 მობინადრე ვართ და ყველას გვეჩქარებოდა ახალ სახლში შესვლა. აღმოჩნდა, რომ ჩვენი სახლი ”მოდულს” ბანკში აქვს ჩადებული და სანამ ბანკის ვალს არ გაისტუმრებს, ვერ შეგვასახლებს. გვპირდებიან, რომ სექტემბრისთვის ამ პრობლემას მოაგვარებენ”, - გვიამბო ”მოდულის” ერთ-ერთმა კლიენტმა.
მას შემდეგ, რაც კომპანია `მოდულს~ ფინანსური პრობლემები შეექმნა და მშენებლობა ფაქტიურად გაჩერდა (აგვისტოს ომის შემდეგ), გაჩნდა ეჭვი იმისა, რომ ”მოდული” შეიძლებოდა გაკოტრებულიყო და კლიენტების მიერ კომპანიაში მანამდე შეტანილი მთელი თანხა წყალში გადაყრილი აღმოჩენილიყო. როდესაც მოდულის კლიენტებმა აღნიშნული პრობლემის შესახებ შეიტყვეს, გადაწყვიტეს თავის დაცვის მექანიზმისთვის მიემართათ და კომპანიას საკუთრების უფლების წინასწარი რეგისტრაცია მოსთხოვეს. ”მოდულმა” რეგისტრაციის მოწმობის გაცემაზე უარი განაცხადა, რის შემდეგაც ჩნდება დიდი ეჭვი, რომ კომპანიას ეს კონკრეტული ბინა ორჯერ ან მეტჯერ აქვს გაყიდული და მხოლოდ დროის გაყვანა უნდა. ერთ მშვენიერ დღეს კი შესაძლოა აღმოჩნდეს, რომ ამ ბინას ორი ან მეტი მფლობელი ჰყავს, ხოლო კომპანია ”მოდული” აღარ არსებობს. თუმცა, ”მოდული” აღნიშნულ ბრალდებებს უარყოფდა და საქმის სასამართლოში შეტანას მოითხოვდა.
სააპელაციო სასამართლომ გამოიტანა განაჩენი. ძალაში დატოვეს პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება იმის თაობაზე, რომ ჯარიმის დაკისრება შემოფარგლულიყო 2010 წლის აგვისტომდე, რათა ჯარიმა არ გამხდარიყო ”შეუსაბამოდ დიდი”. ამ გადაწყვეტილებით მათ საშუალება მისცეს კომპანია მოდულს არა მარტო არ იჩქაროს მშენებლობის დამთავრება, არამედ არასოდეს დაასრულოს იგი.
”დექსუსი” - ”ცენტრ-პოინტის” მორიგი აფერაკომპანია ”ცენტრ-პოინტმა” კი, რომელსაც მერიის მხარდაჭერის მიუხედავად, ბანკებმა ფული აღარ ასესხეს, გამოსავალი ე.წ. ურჩი გადამხდელების ბინების გაყიდვაში დაინახა. კომპანია, რომელსაც ყველაზე მეტი დაწყებული და გზაში მიტოვებული მშენებლობა აქვს, ამ გზით ცდილობდა ფულის მოზიდვასა და რამდენიმე მშენებლობის ბოლომდე მიყვანას. თუმცა, ესეც არ აღმოჩნდა გამოსავალი. როცა მასშტაბური ფინანსური პირამიდის მართვა შეუძლებელი გახდა, რჩეულიშვილების ოჯახმა ”ცენტრ-პოინტის” ყველა აქტივი და პასივი რჩეულის' სასტუმროების ქსელთან ერთად სამწლიან მმართველობაში ახლადშექმნილ საინვესტიციო და დეველოპერულ კომპანია ”დექსუსს” გადაულოცა და ათასობით მომხმარებელს ახალი თავსატეხი დაუტოვა.
”დექსუსი” შეთანხმების ხელმოწერამდე რამდენიმე დღით ადრე შეიქმნა, რის გამოც გაჩნდა ეჭვი, რომ ახალი კომპანია სინამდვილეში იგივე ”ცენტრ-პოინტია” და მის ახალ მმართველს გიორგი ქანანაშვილს შირმად იყენებს.
რჩეულიშვილების ვალდებულებების შესრულება ”დექსუსმა” ახალი ხელშეკრულებებით სცადა, რომელიც ბინების იპოთეკაში ჩასმას, ახალ გრაფიკით დავალიანების დაფარვას და 18%-იანი დღგ-ს გადახდას აიძულებდა კლიენტებს.
ამ ფაქტმა კრედიტორების უკმაყოფილება გამოიწვია. მათ არაერთი აქცია გამართეს, ძველი პირობების შეუცვლელად შესრულებას მოითხოვდნენ და საქმის სასამართლოში შეტანით იმუქრებოდნენ, თავის მხრივ კი ”ცენტრ-პოინტის” შთამომავალი პირობების შეუსრულებლობით და ბინების გაყიდვით იმუქრება.
ასე, შეგნებით თუ შეუგნებლად, სახელმწიფო ხელს უწყობს თაღლითებს და იმას, რომ უამრავი ადამიანის მიერ ბინის შესაძენად შეკოწიწებული ფული სწორედ თაღლითებმა მიითვისონ.
ასეთი იყო 2010 წელი სამშენებლო სექტორისთვის. ყველა სამშენებლო კომპანიას ვუსურვებთ, რომ 2011 წელი ბევრად უფრო წარმატებული და ნაყოფიერი იყოს.
ნინო თამაზაშვილი
რეგისტრაცია!
