ინტერვიუ ბიზნესმენ გოგი თოფაძესთან
[i]
[b]- ბატონო გოგი, პირველ რიგში მინდა ვისაუბროთ საპროტესტო აქციებზე, თქვენი აზრით, რატომ გავიდა ხალხი ქუჩაში და რატომ დგახართ თქვენ საპროტესტო აქციაზე, რას აპროტესტებთ? - ალბათ, ძალიან ძნელია საქართველოში ისეთი სოციალური სფერო მოიძებნოს, რომელიც ჩვენს ქვეყანაში არსებულ დღევანდელ სიტუაციას არ განიცდიდეს. ის სავალალო მდგომარეობა, რაც დღეს საქართველოშია შექმნილი, არა მარტო ეკონომიკურად, არამედ ყოველმხრივ. ეს დიდი ხანია მზადდება, როცა 94 წლიდან დაწყებული ჩვენ საკუთარი ქვეყნის ინტერესები დავთმეთ და ყველაფერი უცხოელებს, მათ ექსპერტებს, ფინანსურ ინსტიტუტებს ჩავაბარეთ, რომელთაც ჩვენთვის კარგი ნამდვილად არ უნდათ. საქართველოს ყველა თავის პირადი ინტერესების მიზნით უყურებს, არც ერთი უცხოელი საქართველოსათვის თავს არ შეიწუხებს. ამიტომაც მაქვს მე მათ მიმართ ასეთი აგრესია.
როგორ შეიძლება დღეს ვილაპარაკოთ იმაზე, რომ ჩვენი საქმე კარგადაა და ფინანსური მაჩვენებლებით ვინმეს ვასწრებთ. მთავრობა დღეს ცდილობს, რომ აბსტრაქტული ციფრების მოყვანით გაჭირვებულ ხალხს დაანახოს, რომ თურმე ჩვენ ეკონომიკურად განვითარებული ქვეყანა ვართ. ამ დროს კი მთელი საზოგადოება ხედავს, თუ როგორ იყიდება ყველაფერი საქართველოში. ჩვენს მომავალ თაობას აღარაფერი რჩება, გავყიდეთ მთელი ინდუსტრია, თუ რაიმე გვქონდა, ქიმია, მეტალურგია, ნავსადგურები, ენერგეტიკა, ტყე, მიწები და ყველაფერი, რაც შეიძლება რომ გაყიდულიყო. ხვალ რკინიგზა გასხვისდება და ა.შ. ჩემი ინფორმაციით, პრაქტიკულად, უკვე ისიც გაყიდულია, მერე გაზსადენიც გაიყიდება და რა დარჩება? უცხოელების რჩევა-დარიგება სწორედ ამაშია - მაქსიმალურად თავიანთი საქონელი შემოყარონ, ჩვენ აქ კი საკუთარი პროდუქცია აღარ ვაწარმოოთ. პრაქტიკულად, მათხოვრობის ზღვარზე მივიდა ქვეყანა და ამ ვითომ დახმარებით, რომელიც ძალიან მალე უკან მწარედ მოგვიბრუნდება ისე როგორც ეკვადორს, პანამას, ინდონეზიას და ა.შ. მოუტრიალდათ. ყველა ქვეყანა, რომელმაც ვერ შეძლო ზეწოლისგან თავის დაღწევა და ამ რჩევებზე უარის თქმა, დღეს საშინელ დღეშია. მეშინია, რომ ჩვენც ამ დღეში არ ჩავვარდეთ.
როგორ შეიძლება იმის გამართლება, რაც ბენდუქიძემ საქართველოში გააკეთა. დავიწყოთ იქიდან, რომ საერთოდ ეს პიროვნება საქართველოში საიდან გაჩნდა. რუსეთში აქედან მიტაცებული ფულით, ვაუჩერების სპეკულაციით, რაღაც კაპიტალი შექმნა. რუსეთი რასაც გეგმავს საქართველოსთვის, ხომ ვიცით. ბენდუქიძე კი რუსულ ელიტაში მიღებული კაცია და საქართველოში ჩამოდის დავალებით, რომ ყველაფერი რუსეთზე გაყიდოს და ან გააყიდინოს, ნუთუ ეს ძნელი მისახვედრია.
საზოგადოებას დღევანდელ ხელისუფლებაში ეჭვი ეპარება, რომ ჩვენი პირველი პირი რაღაც გაუგებარ თამაშს თამაშობს. ჩვენ ჩრდილოელ მეზობლებს ხან ქონდრის კაცს ეძახის და ხან კი საქართველოს დაუძინებელ მტრებად მოიხსენიებს. ქვეყანაში არსებულ ყველა პრობლემას რუსებს აბრალებს, ხოლო ამავე დროს ყველაფერი რუსებს მიჰყიდა. დეტალურად რომ ჩავეძიოთ, თუ საქართველოში უცხოურმა ფირმამ რამე იყიდა, უმუტესწილად მათ უკან რუსები დგანან. აქ კი ლოგიკურად ძალიან ბევრი კითხვა იბადება.
საქართველო ბუნებრივი რესურსებით მდიდარი ქვეყანაა, ძალიან ბევრი ბიზნესის განვითარების პოტენციალი გააჩნია. რამდენიმე სფეროში თანამედროვე ტექნოლოგიები რომ დაინერგოს, სულ ცოტა ხანში ქვეყანა ფეხზე დადგება. ამისათვის კი ელემენტალურად აუცილებელია, რომ ჩვენს ხელთ არსებული რესურსები უცხოელებზე არ იქნას გაყიდული და ისინი ქართველების ხელში დარჩეს.
მარტო წყალი რომ ავიღოთ, ეს ერთადერთია, რაც ჯერ კიდევ ჩვენ შემოგვრჩა და რაც ჯერ ბოლომდე არ გაყიდულა. აუცილებელია, რომ წყალი, როგორც რესურსი, დავიცვათ, რადგან იგი ისეთი რამაა, რომ რამდენიმე წლის შემდეგ, როგორც ნავთობით არაბეთის ქვეყნები აღორძინდნენ, ასევე აქვს შანსი საქართველოს, რომ წყლის მეშვეობით ეკონომიკა ააღორძინოს. 5-8 წლის შემდეგ წყალი ნავთობზე უფრო სტრატეგიული გახდება, ეს ყველამ იცის. საქართველო უმდიდრესია ამ რესურსით და ბენდუქიძე ამასაც კი შეეხო. "თბილისის წყალი" უკვე გაყიდულია. ეს არაა მარტო თბილისის, არამედ მთელი არაგვის და ჟინვალის აუზებია. წყლის გაყიდვა იმდენად აშკარა მტრობაა ჩვენი ქვეყნის, რომ საჯაროდ ამის გაკეთებას ვერ ბედავენ და ფარულად, იჯარით და სხვადასხვა მაქინაციებით ყიდიან. რაც გაყიდულია, იმას ვეღარ ვუშველით, მაგრამ რაც ჯერ არ გასხვისებულა, ამას არ უნდა შევეხოთ.
უცხოელები რომ მხვდებიან, ირონიით ლაპარაკობენ იმდენად უნდათ, რომ ყველაფერი თვითონ იყიდონ და ჩვენ მათზე ჩამოკიდებულები ვიყოთ. სხვაგან თუ სახელმწიფო საკუთარ გლეხებს მილიონიბით და მილიარდობით დოლარის დახმარებას აძლევს, ჩვენთან ქართველი გლეხი, პრაქტიკულად, უმუშევარია. როცა სხვას 1 ჰექტარზე 10 ტონა ხორბალი მოჰყავს და ქართველს 2, იმიტომ ხდება ასე, რომ მთავრობა არაფრით არ ეხმარება. ჩვენი უცხოელი მრჩევლების აზრს თუ დავუჯერებთ, საქართველოში არაფერი არ უნდა ვაწარმოოთ, განსაკუთრებით ხორბალი, ყურძენი, ციტრუსი და ჩაი. საქართველოში თუ რამე წარმოება გვქონდა, ყველაფერი მოგვიკლეს. ამის ნათელი მაგალითია ის, რაც "მარტინ ბაუერმა" საქართველოში გააკეთა. ჩვენი ქვეყნის ჩაის პროდუქციას რუსეთის ბაზრის 85% ეჭირა, აქედან ნაწილს მაინც შევინარჩუნებდით, თუ სულ არა, მაგრამ მოვიდა "მარტინ ბაუერი" იყიდა ყველა კარგი პლანტაცია, შემდეგ ადგა და მთელი წარმოება გააჩერა. ელემენტარული კომბინაცია გააკეთა, რითაც საქართველოს ჩაის წარმოება მოკლა.
- ეთანხმებით თუ არა პოზიციას, რომ აქციების შედეგი აუცილებლად პრეზიდენტის გადადგომა უნდა გახდეს. თქვენი აზრით, შექმნილ ვითარებაში, როგორ უნდა მოიქცეს ოპოზიცია, მაქსიმალურად დაძაბოს ვითარება და აიძულოს სააკაშვილი, რომ მართლაც წავიდეს, თუ მოითხოვოს და მიიღოს შედარებით რეალური შედეგები?- არ ვეთანხმები. მეც ძალიან მაწუხებს ის, რაც დღეს საქართველოში ხდება. ვხედავ, რომ ჩვენი ქვეყანა უკუღმართად მიდის, შეიძლება მე ჩემი ხედვა მქონდეს, სხვა პოლიტიკოსს თავისი. ამას არ ვეწინააღმდეგები, მაგრამ ვეჭვობ, რომ ასეთი რადიკალური მიდგომით, შედეგს ვერ მივაღწევთ. უკვე თვეზე მეტია, რაც ხალხი ქუჩაში გამოდის და ისმენს, რომ ბევრი შეცდომაა დაშვებული, ქვეყანა ინგრევა, იყიდება. ეს ყველამ უკვე იცის, მე და ჩემი მეგობრები კი ამას 15 წელია ვლაპარაკობთ. დღეისათვის ნაკლებად ვხედავ ვინმეს, რომ ამბობდეს, ჩვენ თუ მოვალთ ამას გავაკეთებთ და ასეთი პროგრამა გვაქვს. სოფელში ეს, კულტურაში ეს, განათლებაში ეს, ჩვენ შევქმნით პროდუქციას, რომელიც ადგილობრივ ბაზარს დააკმაყოფილებს, რადგან ეს ძალიან ბევრს დაასაქმებს, ჩვენ დავიბრუნებთ საქართველოდან გადახვეწილ ხალხს. აი, ასეთ კონკრეტულ პროგრამებზე რატომღაც ნაკლებად საუბრობენ. დღეს საქართველოში კი შეჯიბრი მიდის. არა მგონია, ეს ის გზა იყოს, რომელიც მიზანთან მიგვიყვანს. სიმართლე გითხრათ, კონკრეტულად, რომელი გზაა მიზანთან მისასვლელი, ვერ გეტყვით, რადგან მეც არ ვარ ჩამოყალიბებული. მაგრამ ვხედავ, რომ კედელთან ასეთი მიყენება და არავითარი კომპრომისის დატოვება იმ შედეგამდე არ მიგვიყვანს, რაც დღეისათვის აუცილებლობას წარმოადგენს, რომ სააკაშვილი გადადგეს. სააკაშვილი კი უნდა გადადგეს, რადგან ამ ხელისუფლებას იმდენი შეცდომა აქვს დაშვებული, რამაც სავალალო შედეგები მოგვიტანა. ძნელი წარმოსადგენია, რომ აქციების კიდევ რამდენიმე კვირა ან თვით გაგრძელებამ მიშა აიძულოს, რომ წავიდეს. ეს არაა სწორი სტრატეგია. მე ამ საკითხს დროში გავწელავდი და მთავრობას ვაიძულებდი დათმობებზე წასულიყო - იგივე ტელევიზიების თავისუფლება და ხელისუფლებიდან რამდენიმე პერსონის მოცილება.
- საპროტესტო აქციების დასაწყისში ამერიკის სავაჭრო სამრეწველო პალატის ხელმძღვანელი ფადი ასლი აქტიურად გამოდიოდა ოპოზიციის წინააღმდეგ, ის ამბობდა, რომ აქციები გააუარესებდა ეკონომიკურ ვითარებას ქვეყანაში და ასიათასობით ადამიანი სამუშაოს დაკარგავდა. ოპოზიციის განცხადებით, ფადი ასლი აქტიურად თანამშრომლობს ხელისუფლებასთან, რომელიც მის ბიზნესებს მფარველობს. ბიზნესის მფარველობა და ლობიზმი ქართული ბიზნესგარემოს ერთგვარი სენია, შეაფასეთ ჩვენს ქვეყანაში ბიზნესისა და ხელისუფლების დამოკიდებულება. - ასეთ კითხვებს მე არაერთხელ ვუპასუხე. მიმაჩნია, რომ ფადი ასლის უფლება არ აქვს საქართველოში ქართველ ბიზნესმენებს ასეთი ტონით მიმართოს. მას არა აქვს ამის არც მორალური და არც იურიდიული უფლება. ჩვენ ყველანი კარგად ვხედავთ, თუ რა პრესის ქვეშაა დღეს ბიზნესი და თურმე ქვეყანაში ბიზნესის განვითარებას მიტინგი უშლის ხელს. ქართული ბიზნესი 95-96 წლიდან იხრჩობა. ბევრი მაგალითია იმისა, რომ უცხოელების რჩევით, დაჟინებული მოთხოვნით საქართველოში ძალიან ბევრი დარგი დაიღუპა. რა თქმა უნდა, ჩემთვის მიუღებელია, რომ ფადი ასლი ქართველ ბიზნესმენებს ჭკუას ასწავლიდეს. ეს, უბრალოდ, უზნეობაა. თავის საქმეში ჩაიხედოს. თუ ხელისუფლება შეიცვლება, ფადი ასლიმ შეიძლება საქართველოდან ვერც გაასწროს. ის იმპორტიორია და საქართველოში შემოაქვს ყველაფერი ის, რისი შემოტანაც არ არის საჭირო. როდესაც ვინმეს მანქანის საბურავები ან რაიმე ამდაგვარი შემოაქვს, რასაც ჩვენ არ ვაწარმოებთ, ეს მისაღებია. მაგრამ, როცა კაცი საქართველოში უცხოეთიდან კვების პროდუქტების იმპორტირებას ეწევა, რისი ადგილზეც წარმოება, რომ გვაცლიდნენ ჩვენც წარმატებით შეგვიძლია, ეს ჩემთვის პირადად მკვეთრად მიუღებელია.
ფადი ასლი სავაჭრო პალატის ხელმძღვანელია. ჯერ თქვას, რა აქვს საქართველოში შექმნილი, რა დააფინანსა, რა გააკეთა, ქართულ ბიზნესს რითი შეუწყო ხელი, ხოლო მერე ილაპარაკოს ქართული ბიზნესის პრობლემებზე.
რაც შეეხება თვითონ ბიზნესს, აბსოლიტურად დარწმუნებული ვარ, რომ საქართველოში არსებობს ნომენკლატურული, სამთავრობო ბიზნესი, რომელსაც ყველანაირი გზა ხსნილი აქვს, რომლისთვისაც კონტრაბანდაც კი შეიძლება. ამის პარალელურად ჩვენს ქვეყანაში ასევე არსებობს დამოუკიდებელი ბიზნესი, რომელიც ცდილობს, რომ რაიმენაირად თავი გაიტანოს. ამ მიდგომით დამოუკიდებელი ბიზნესი საშინელ დღეშია. საწარმოო ბიზნესი და სოფლის მეურნეობა რომ კვდება და განზრახ რომ კლავენ, ამაში დარწმუნებული ვარ, რაც არაერთხელ მითქვამს კიდეც. სოფლებში იმ გაჭირვებას რომ ხედავდეთ, რაც დღესაა და ამას გლეხის სიზარმაცით ხსნიდეთ, უბრალოდ უსამართლობაა. ხელისუფლებამ ხალხი სოფლიდან თბილისში სამსახურის საძებნელად ჩამოიყვანა. მილიონნახევარი ადამიანი სამსახურის საძებნელადაა საზღვარგარეთ გადახვეწილი. სოფლებში მოხუცების გარდა აღარავინაა დარჩენილი და ეს ქართველების უნაითობის ბრალი არაა, ეს მათ მიმართ ხელისუფლების უყურადღებობის ბრალია. რატომ უნდა მოყავდეს ფრანგს ერთ ჰექტარზე 10 ტონა ხორბალი და ქართველს ორი?! არ შეიძლება სანერგე მასალა შემოვიტანოთ, ტექნიკა შემოვიტანოთ და როგორმე გლეხს დავეხმაროთ? ჩვენი მიწები საფრანგეთის მიწებზე ნაკლები არაა. სკანდინავიაში მოყავთ 8 ტ. ხორბალი და საქართველოში რამ უნდა შეუშალოს ამ კულტურის განვითარებას ხელი. მე დღეს, უბრალოდ, კონკრეტულად ხორბალზე ვსაუბრობ, თორემ ასეთი საკითხები ძალიან ბევრია.
- თქვენ რამდენჯერმე მწვავედ ახსენეთ საქართველოში ადგილობრივი წარმოების რთული ყოფა, რეალურად რა უშლის ხელს ეროვნული წარმოების აღორძინებას?- არც აზერბაიჯანში და არც სასომხეთში სამრეწველო ნედლეული არ იბეგრება. მარტო ჩვენთან ხდება მისი დაბეგვრა. ავიღოთ საფრანგეთი, ჩინეთი, ავსტრალია – ფერმერი, რომელიც მიწაზე უნდა ამუშაონ, მას ეუბნებიან, რომ საკონსერვო ქარხანა უნდა აშენდეს აქ და შენ პამიდორი უნდა მოიყვანო. ბანკი აძლევს სესხს, ტექნოლოგიაზე, სოფლის მეურნეობის აგროტექნიკაზე უპროცენტო სესხს იღებს და თან სახელმწიფო გარანტიას იძლევა. შენ ოღონდ მოიყვანე მოსავალი და მე ამას ვიყიდი. აი, ესაა შეღავათი და სტიმული აგრარული კულტურის განვითარებისთვის. ამის მსგავსი რაიმე ხდება საქართველოში? არის ქვეყნები, სადაც ბანკი უპროცენტო კრედიტს გაძლევს და თუ შენ წარმოებას არ შექმნი და ას კაცს არ დაასაქმებ, იგი გინახევრებს ამ სესხს. ასეთი რამ საქართველოში არ გაკეთებულა. პროტექციონიზმი უამრავ ქვეყანაშია, თუნდაც აშშ-ში, სადაც იაპონური მანქანების იმპორტი იბეგრება და ამით ამერიკა რაღაც დონეზე მაინც იცავს ადგილობრივ წარმოებას. რატომ უნდა შემოდიოდეს რუსეთიდან დაუბეგრავი ტომატპასტა ან ვაშლის წვენი, საქართველოში რა, ამის კეთების პოტენციალი არ გვაქვს? ლუდი ერთადერთია საქართველოში, სადაც ბაზრის 90% ადგილობრივ წარმოებას უჭირავს. "კასტელი" თურქებისაა, მაგრამ აქ იწარმოება. ვერცერთ მაგალითს მეტყვის ვერც ეკონომიკის მინისტრი და ვერც სხვა ნებისმიერი, რომ რეალურად სოფლის მეურნეობას ან მრეწველობას რაიმე სახის ბიძგი ჰქონოდა მიცემული. შეიძლება ეკონომიკა ერთ-ერთი დარგია საქართველოში, სადაც ქართველებს საკმაოდ კარგი ექსპერტები და სპეციალისტები გვყავს. არცერთი მცოდნე ეკონომისტი ახლოს არ მიუშვეს, როცა ქვეყნისთვის სასიცოცხლო საკითხები წყდებოდა. ჩვენ და ჩემმა თანაგუნდელებმა 96 წელს ბევრი ვიომეთ, მაგრამ ვერ გავიმარჯვეთ. 3 დღე-ღამე ვათენეთ და ვამბობდით, რომ ეს ეკონომიკას, მრეწველობას და სოფლის მეურნეობას მოკლავდა, მაგრამ არავინ დაგვიჯერა. საქართველოში ეკონომიკის დარგში ჩვენ კარგი სპეციალისტები და ექსპერტები გვყავს. გვიშველის, მაგრამ რად გინდა, ახლოს არავის უშვებენ. ამერიკაში 2 თვიანი კურსები რომ აქვს გავლილი, ასეთი კაცი ჩვენ გაჭირვებულ ყოფას ვერ უშველის. ამათმა ნორმალურად არც იციან, ჩვენ რა გვიჭირს, აქ უფრო გამოცდილი და ჭკვიანი ხალხია საჭირო. ისეთები, როგორებიც არიან ლადო პაპავა, სოსო ცისკარიშვილი, ნიკო ორველაშვილი და ა.შ. კიდევ ერთხელ ვიმეორებ ჩვენ კარგი ეკონომისტების ნაკლებობას ნამდვილად არ განვიცდით.
დღეს ყველა დიდი სოფელში შესაძლებელია რაიმე საქმის წამოწყება. სამშენებლო მასალების, ხე-ტყის, კვების პროდუქტების და ა.შ. წარმოების შექმნა. ყველგან შეიძლება თანამედროვე ქარხნის გაკეთება, თუნდაც მცირე საწარმოს აშენება, რომელიც ადგილობრივი ბაზრის დაკმაყოფილებას მოახერხებს. ამას საკუთარი ჭკუით თავისუფლად გააკეთებ, რად უნდა ამას ამერიკელის რჩევა და კარნახი. ჩვენ თვითონ თუ არ გადავარჩინეთ ჩვენი სოფელი, სხვა მის აღორძინებაზე საერთოდ არ იზრუნებს. როდესაც არაფერს აწარმოებ, მაგიტომაც გვაქვს ამხელა უარყოფითი საგარეო სავაჭრო სალდო, ხოლო ასეთ პირობებში კი შეუძლებელია, რომ ლარი დიდხანს იყოს მყარი და სტაბილურობა შეინარჩუნოს. იგი მალე დაკარგავს სტაბილურობას და ეს უკანასკნელი დარტყმა იქნება ჩვენთვის. ვერავითარი დახმარება, რაც არ უნდა ფინანსურად მხარი დაუჭირონ ჩვენს ქვეყანას, ლარს ვერ გადაარჩენენ. როდესაც შენ საკუთარი ეკონომიკა არ გაქვს, იქ შეუძლებელია, რომ ეროვნული ვალუტა იყოს მყარი და სტაბილური.
- ჩვენი ხელისუფლების დამოკიდებულება ადგილობრივ წარმოებასთან დაკავშირებით, მთავრობის ენერგეტიკულ პოლიტიკაშიც კარგად ჩანს. ჩვენ გვაქვს უზარმაზარი ენერგეტიკული რესურსები, მაგრამ მისი ათვისება არასათანადოდ ხდება, ყველა არსებული ჰესი და ჰესების აშენების უფლება უცხოელების ხელშია. გარდა ამისა, ჩვენთან ელექტროენერგია არალოგიკურად ძვირია, რაც, ბუნებრივია, მოსახლეობასთან ერთად წარმოებას აწვება. შეაფასეთ ქვეყნის ენერგეტიკული პოლიტიკა ადგილობრივი წარმოების განვითარებასთან მიმართებაში. - ენერგეტიკაში ექსპერტობაზე თავს ვერ დავდებ, მაგრამ ბევრისგან გამიგია, რომ ჩვენ დიდი ჰიდროენერგო რესურსი გაგვაჩნია, რომელიც ყველაზე იაფი ენერგიაა. იმით რომ ტრაბახობენ, რომ უკუნეთში იყავით და ჩვენ სინათლე მოგეცითო, 21 საუკუნეში ამაზე ტრაბახი, სასაცილოა. დღეს, როცა ენერგეტიკაზე ლაპარაკობენ, რომ ამ სექტორში დიდი პოტენციალი გვაქვს, უნდა ავაშენოთ ჰიდროელექტრო სადგურები და შემდეგ ელექტროენერგია საზღვარგარეთ გავყიდოთ. ეს სფერო ჯერ საქართველოში უნდა იყოს მოწესრიგებული, როდესაც ამდენი ჰიდრორესურსი გვაქვს, პირველ რიგში, ჯერ ჩვენთან უნდა ღირდეს ყველაზე იაფი ელექტროენერგია. ხოლო, როცა 3-4 თეთრიან ელექტროენერგიის პროდუქტს 17 თეთრად ყიდი და ამით წარმოებას მილიონებს აწერ, კომპანია ხარჯებს ვეღარ იხდის და კოტრდება.
წყალი რომ ასე უაზროდ რუსებს მიყიდეს და თან იძახიან ამის მეპატრონე უცხოელები არიანო, ჩვენ ხომ ვიცით, რომ სინამდვილეში მისი მფლობელები რუსები არიან. წყლის რუსებზე მიყიდვით, პრაქტიკულად, ლუდის წარმოებაც მოკლეს. ერთ ტონა ლუდს, სულ მინიმუმ, 15 ტონა წყალი სჭირდება, რომ აწარმოო. ეს ხომ ადგილობრივი ლუდის წარმოებას აწვება. ის რომ ხე-ტყეს ყიდი მთლიანად, რამდენიმე წლის მერე იქ ხომ ნაფოტიც აღარ დარჩება. უცხოელი ისე ხომ არ მოუვლის მას, როგორც ქართველი. თან მას რაღაც პირობებს უყენებ და იგი არცერთს არ ასრულებს. მე მაგალითებიც მაქვს. იგივე წალენჯიხის, სადაც ტყისაგან ნაფოტიც კი აღარ დარჩა. ერთი მძიმე ზამთარი რომ მოვიდეს, ხომ წალეკავს რამდენიმე სოფელს. მიეცი საშუალება, რომ ქართველმა ჩადოს ამაში ფული, დაეხმარე დაბალპროცენტიანი კრედიტით და ქართველები ვერ ააშენებენ იგივე ჰესებს ან სხვა რამეს? ქართველები თუ უნიჭო ხალხი ვართ, ერთი რუსეთს გადავხედოთ, იქ რამდენი ქართველი ოლიგარქი გაჩნდა, დასკვნის გაკეთებას გაგვიადვილებს. საზოგადოებისათვის ცნობილი არაა, თორემ ძალიან ბევრნი არიან, უბრალოდ, ჩუმად არიან. აფხაზეთიდან, სამეგრელოდან, კაცი უნიფხვოდ და უკაპიკოდ წავიდა და დღეს ოლიგარქია, ეს ყველაფერი სულ რამდენიმე წელიწადში მოახერხა. ის ქართველები ჩამოვიყვანოთ. იმათმა ააშენონ აქ ყველაფერი არ შეიძლება? იგივე ჰესები თუნდაც. რამდენი ვიცი აქედან გაქცეული, იმიტომ რომ ვერ შეასრულა ყველა ის პირობა, რომელიც მთავრობის კაბინეტებში წამოუყენეს. ვაკეთებდით ნავებს, მანქანებს, თვითმფრინავებს და ჩაიდანს ვეღარ გავაკეთებთ? გაზქურას ვერ გავაკეთებთ, რომ შემოდის და შემოდის იმპორტით ეს ტექნიკა? ამ პერიოდში საქართველოში რამდენი მილიონი გაზქურა გაიყიდა ირანიდან და თურქეთიდან შემოტანილი. იგივე ქუთაისის ავტომშენებელი ქარხანა ამას ვერ გააკეთებს? ამ ქვეყანაში ლურსმნიდან დაწყებული ყველაფრის გაკეთების რესურსი არსებობს, მაგრამ შენ ყველაფერი გადაიყვანე იმპორტზე, იმიტომ რომ ამ ჯგუფს ვიღაცა ეპატრონება, იმას ის შემოაქვს, იმას რაღაცა გარიგება აქვს, ეს არ არის სწორი. ამიტომ, ნურავინ ნუ ლაპარაკობს, რომ ჩვენს ქვეყანაში ლიბერალური სისტემაა და მრეწველობას ან სოფელს ვინე ეხმარება. პირიქით, საქართველოში კლავენ და ღუპავენ ყველანაირ ადგილობრივ წარმოებას, რაც ძალიან სავალალო შედეგებს მოიტანს.
ესაუბრა ზურაბ კუკულაძე
რეგისტრაცია!
