"ბიუჯეტის კლება არ ყოფილა, იყო საშემოსავლო გადასახადების კლება, მთლიანობაში გარღვევა არ დაფიქსირებულა"
- რა ღონისძიებებს გეგმავს მთავრობა საფინანსო სისტემის მდგომარეობის შესანარჩუნებლად?- დღეს საფინანსო სისტემა აბსოლიტურად მდგრადია და შესაბამისად, ამ ეტაპზე რაიმე ღონისძიების გატარება, საჭირო სულაც არა არის. საფინანსო სისტემა მდგრადია, იმ გატარებული ღონისძიებების შედეგად, რაც მთავრობამ განახორციელა. სხვა ქვეყნებისგან განსხვავებით, საქართველოში საფინანსო სისტემა დღეს მდგრადია. მაგალითად, უკრაინაში საფინანსო სექტორი ფაქტიურად აღარ არსებობს, ყაზახეთში მანამდე დაიშალა, ლატვიაში, პრაქტიკულად, აღარაა, რუსეთში ძალიან სერიოზული პრობლემები აქვს და ასეთივე სიტუაციაა აშშ-ში და ევროპაშიც, სადაც სახელმწიფოს მიერ მთელი რიგი სერიოზული კომერციული ბანკების ნაციონალიზაცია მოხდა. რამ გამოიწვია საქართველოში ის, რომ საფინანსო სისტემა მდგრადი აღმოჩნდა? აქ არის რამდენიმე კონკრეტული გარემოება, მაგალითად, მარტივ შემთხვევაში, ზოგიერთ ქვეყანაში ფულის გათეთრების შემთხვევა იყო, რაც საქართველოში ამ მთავრობის პირობებში არასოდეს არ ყოფილა. საქართველოს აქვს ერთ-ერთი ყველაზე უფრო განვითარებული, ძალიან ეფექტური და მკაცრი ანტიფულადი განახლება, მოდერნიზაციის სისტემა, რომელიც ქვეყანაში ეგრეთწოდებული ჭუჭყიანი ფულის არსებობას არ უშვებს. ამიტომ, ამ თვალსაზრისით, ფინანსური სექტორი მდგრადია. ზოგიერთ ქვეყანაში რამდენიმე ბანკი ლიკვიდობის არასაკმარისობის გამო გაკოტრდა. ჩვენთან მთელი წლების განმავლობაში ეს მაჩვენებელი 15%-ს არ ჩამოსცილებია. ანუ ბანკებს ლიკვიდობის მაღალ ნორმებს სთხოვდნენ. განსხვავებით ბევრი სხვა ქვეყნისგან, რომელთაც ჰქონდათ ძალიან `ლიბერალური~ გარემო და ისინი ამ `ლიბერალურმა~ გარემომ იქამდე მიიყვანა, რომ ბანკის აქტივები ფუყე აღმოჩნდა. პრაქტიკულად, რაღაც ეტაპზე ეს დაემართა აშშ-ს და ყველა იმ ქვეყანას, საიდანაც ფინანსური კრიზისის განვითარება დაიწყო. ანუ ბანკებს აქტივებში სესხები ანუ ფასიანი ქაღალდები ჰქონდათ, რომელიც შეფასებული იყო ძალიან მაღალ ფასად. სინამდვილეში კი ფუყე აქტივები აღმოჩნდა, ანუ იმის უკან არაფერი იდგა. ეს იყო აბსოლიტურად გაბერილი არაფრის მომცემი აქტივი, რომელიც ბანკის პორტფელის უზრუნველყოფას ვერ ქმნიდა. შესაბამისად, ამას ფინანსური კრიზისის შედეგად ბანკების გაკოტრება მოჰყვა. ჩვენ ამ მხრივ საკმაოდ მკაცრი მოთხოვნები გვქონდა. ამაზე შეიძლება ვიდაოდ, რომ ხომ არ ჯობდა უფრო მეტად ლიბერალურები ვყოფილიყავით, ლიბერალურობა კი გარკვეულწილად ბანკის პორთფელის სწრაფ ზრდას გამოიწვევდა.
ფაქტია, რომ ჩვენმა პოლიტიკამ საფინანსო სექტორს სტაბილურობა შესძინა. გარდა ამისა, საფინანსო სისტემის მდგრადობაში ეროვნული ბანკის მიერ სწორად გატარებულ მონეტარული პოლიტიკასაც დიდი წვლილი მიუძღვის. საქართველოს არ შექმნია იგივე სავალუტო კურსის პრობლემა, რაც ჩვენს მეზობელ ქვეყნებს აწუხებთ, რომელთა ვალუტებიც დაახლოებით 30-50%-ით გაუფასურდა, რამაც საბანკო სექტორში ძალიან სერიოზული პრობლემები გამოიწვია, იგივე სესხების გაფუჭება, რადგან სავალუტო რისკი გაიზარდა და ამან, საბოლოო ჯამში, სესხებს დაარტყა.
მიუხედავად იმ უზარმაზარი შოკისა, რომელიც ომი იყო, ჩვენ სიტუაცია თანდათან მართვადი გავხადეთ და ამაში ვალუტის კურსის თავისუფალ რეჟიმში მიმოქცევაც დაგვეხმარა. ლარის კურსს ბაზარი ადგენდა და არა ხელოვნურად იმართებოდა, რაშიც ხშირად გვადანაშაულებდნენ. საბოლოო ჯამში, სავალუტო აუქციონი ყველაზე განვითარებული ფორმაა, რითაც ჩვენ თავისუფალი მცურავი გაცვლითი კურსი გვაქვს. ბირჟაზე ეროვნული ბანკის ინტერვენცია ყოველთვის იქნება, რადგან დოლარი ბაზარს უნდა მიეწოდოს. ანუ სებ-ის აქტივი ყოველთვის იყო და დარჩება ბაზარზე მთავარ სტაბილურობის შემანარჩუნებელ ელემენტად. ამას კიდევ უფრო ხელს შეუწყობს აუქციონები, რადგან ამ შემთხვევაში კომერციული ბანკების როლი კიდევ უფრო იზრდება და კიდევ უფრო წინ მიიწევს საბაზრო პრინციპები, როდესაც კურსის განსაზღვრა ბაზრის მიერ ხდება.
- მოსალოდნელია თუ არა ბიუჯეტის სეკვესტრი?- ბიუჯეტს სეკვესტრი არ ემუქრება, ჩვენ ამისათვის ძალიან ბევრი მუშაობა დაგვჭირდა. საბოლოო ჯამში, ეკონომიკის უარყოფითად განვითარება, განპირობებულია როგორც მსოფლიო საფინანსო კრიზისის, ასევე ქვეყნის შიგნით პოლიტიკური სირთულეების გამო. ამან გამოიწვია ზუსტად, რომ წელს ეკონომიკა მცირდება და შესაბამისად, როცა ეკონომიკა მცირდება საგადასახადო შემოსავლები იკლებს. ძალიან დიდი სამუშაო გაიწია იმისთვის, რომ მოგვენახა რეზერვები, რაც, ერთის მხრივ, დააბალანსებდა საგადასახადო შემოსავლების სფეროს და მეორეს მხრივ კი საშუალებას მოგვცემდა, რომ კიდევ უფრო ჭარბი ფული მიგვეწოდებინა ეკონომიკისთვის, რათა მთლიანობაში ეკონომიკური პროცესების შენელება თავიდან აგვეცილებინა. სეკვესტრის შემთხვევაში, ბუნებრივია რაღაცეებზე უარის თქმა მოგვიწევდა და ეს კერძო აქტივების შენელებასთან ერთად სახელმწიფო აქტივებსაც შეეხებოდა, რაც ბევრად უარყოფით შედეგებს მოიტანდა. ჩვენ შევძელით, რომ დამატებითი რეზერვების მობილიზება მოგვეხდინა და ბიუჯეტი კიდევ უფრო გაგვეზარდა. თუ შიდა პოლიტიკური სირთულეები ისევ გაგრძელდა და მოხდა თავშეკავება როგორც ადგილობრივი მოსახლეობის ფარგლებში, ასევე უცხოელებისგან დამატებითი აქტივების განხორციელებაზე, მაშინ შეიძლება ხვალ და ზეგ კიდევ უფრო მეტი სირთულეები იყოს, როგორც მთლიანად ეკონომიკაში, ასევე ბიუჯეტშიც, რადგან ბიუჯეტი ეკონომიკის გარეშე არ არსებობს და მისი განუყოფელი ნაწილია.
- რით ბალანსდება დღეს ბიუჯეტი, როგორია შემოსავლების სტრუქტურა და რა ნაწილი მოდის გრანტებზე, დონორებისგან მიღებულ სახსრებზე, კრედიტებზე და საგადასახადო შემოსავლებზე?-.ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლებზე 4 760 000,0 მლნ ლარი მოდის, გრანტებზე 444 971,0 ლარი, ხოლო სხვა შემოსავლებზე 305 190,0, დღეს არსებული დამტკიცებული ბიუჯეტის მთლიანი საფინანსო რესურსი 6 856 388,2 ლარია. ჩვენი ბიუჯეტი ძალიან დაბალანსებულია. რა თქმა უნდა, ბიუჯეტში ლომის წილი ისევ და ისევ საგადასახადო შემოსავლებზე მოდის. არის გრანტები, რაც ჩვენ წელს მივიღეთ, არის ნაშთის გამოყენება, რაც გასული წლიდან გვქონდა დაგროვილი, არის შეღავათიანი სესხები, სახაზინო ვალდებულებები, დივიდენდები და პრივატიზებისგან მიღებული შემოსავლები. ყველა შესაძლო რესურსი დღეს მაქსიმალურად მობილიზებულია იმისთვის, რომ ეკონომიკას ფისკალური სტიმული მიეწოდოს.
- აპრილში და მაისში საგადასახადო შემოსავლების კუთხით მივიღეთ, რომ ბიუჯეტში მოხდა გარღვევა, რა იყო ამის მიზეზი?- კლება იყო. ბიუჯეტის გარღვევა არ ყოფილა. ბიუჯეტი შეიძლება მაშინ გაირღვეს, როცა ხარჯს ვერ დავაფინანსებთ. ამ მთავრობის ხელში ეს საქართველოს არ ემუქრება. ყოველ შემთხვევაში, მე არ ვაპირებ, რომ ვინმე არ დავაფინანსო და სპეკულაცია იმაზე, რომ პენსია შეიძლება გაიცეს ან არ გაიცეს, არის აბსოლუტურად ამორალური ტყუილი. ადამიანი, როცა ამას ამბობს, უნამუსოდ იტყუება, რადგან ერთია როცა იტყუები და მეორე, როცა ამორალურად იტყუები.
ეს ბიუჯეტის კლება არ ყოფილა, იყო საშემოსავლო გადასახადების კლება, თორემ მთლიანობაში გარღვევა არ დაფიქსირებულა. საგადასახადო შემოსავლები როგორც უკვე აღვნიშნე, ეკონომიკური კრიზისის ფონზე, ისედაც შემცირებული იყო. ამის ორი ძირითადი მიზეზი იყო: ერთი, რომ საბაჟოზე გადასახადი შემცირდა საწვავზე ფასების კლების გამო. ეს, რა თქმა უნდა, პირდაპირპროპორციულია საქონლის ღირებულებების, რამაც არა მარტო ბენზინზე, არამედ ყველა სახის პროდუქტზე ფასების შემცირება გამოიწვია. რაც შეეხება შიდა ბაზაარს, ბუნებრივია, იგივე ვაჭრობის შემცირება აისახა გადასახადების კლებაზე. ყველას შეუმცირდა ბრუნვა, როგორც მცირე ისე საშუალო და მსხვილ წარმოებებსაც, როგორიცაა ფეროშენადნობი, თუ სხვა. ამან, ბუნებრივია, შიდა სივრცეში გადასახადებიც შეამცირა.
ჩვენ გვქონდა პროგნოზი, რომ მსოფლიო ფინანსური კრიზისი გავლენას ამ თვეებში მოახდენდა და ისედაც დაბალ შემოსავლებს ველოდით, მაგრამ ბოლოს უკვე ჩაერთო X ფაქტორი და ეს X ფაქტორი აღმოჩნდა შიდა პოლიტიკური სირთულეები, რისი ეკონომიკური პროგნოზირებაც შეუძლებელია და მას ზუსტად ვერ განსაზღვრავ. ქვეყნის შიდა პოლიტიკურმა არეულობამ სერიოზული ზეგავლენა მოახდინა ქვეყნის ეკონომიკაზე. ხალხი უფრო რისკიანად უყურებს მომავალს, შესაბამისად, ისინი უფრო კენსერვატულები არიან თავიანთ ეკონომიკურ გადაწყვეტილებებში და საბოლოო ჯამში, ეს კერძო სექტორის ბრუნვაზე, შემცირების მხრივ, აისახება. ამის ზუსტად თქმა არ შეიძლება, რადგან ეს არის ყოველთვის X ფაქტორი და ამ ფაქტორის გათვალისწინება შეუძლებელია. ამ თვეების განმავლობაში სწორედ ეს მოხდა, როცა ჩვენ შედარებით უფრო მეტ საგადასახადო შემოსავალს ვვარაუდობდით, მაგრამ შიდა პოლიტიკური სირთულეების გამო, გადასახადებმა იკლო.
- დღემდე ბუნდოვანია 500 მლნ. დოლარი ევროობლიგაციებით მიღებული სესხის ბედი, რაზე დაიხარჯა ეს ფული, დღემდე უცნობია, ლაპარაკობდნენ გაზსაცავის მშენებლობაზე, ენერგოგადამცემი ხაზების მშენებლობაზე, მერე თითქოს ეს თანხები აგვისტოს ომმა შეიწირა, იყო საუბარი მისი მომავლის და განვითარების ფონდში ჩარიცხვაზე, თქვენ ამ თვალსაზრისით ყველაზე კომპეტენტური ბრძანდებით, სად წავიდა ეს კრედიტი? - ეს 500 მლნ დოლარი, რომ გადმოირიცხა თავისთავად მთლიანად შემოვიდა და სახელმწიფო ხაზინის ანგარიშებზე განთავსდა. იგი გათვალისწინებული იყო მთლიანად სახელმწიფო განცხადებების მიხედვით. საბოლოო ჯამში, გადაწყდა ეს თანხები ორ ფონდში მიმართულიყო. ორ სუვერენულ ფონდში, რომლებიც მომავლის განვითარების ფონდები იყო, ხოლო შემდეგ უნდა გაწერილიყო როგორ დაიხარჯებოდა ამ ფონდებიდან ეს თანხა. გადაწყვეტილი იყო, რომ ეს თანხა მიმართულიყო აუცილებელი პროექტების დაფინანსებაზე, ანუ რაზეც თვითონ ფონდის სახელწოდებაც მიუთითებს. მომავლის და განვითარების ფონდები ჩვენ არ მოგვიგონია საქართველოში, ისინი მთელს მსოფლიოში არსებობს. განსაკუთრებით კი ისეთ ქვეყნებში მოქმედებს, ვისაც ჭარბი შემოსავალი აქვს. რომელსაც შეუძლია თავს უფლება მისცეს შეინახოს და მომავალი თაობისთვის დახარჯოს, ან ისეთ პროექტები დააფინანსოს, რომელიც მომავალ თაობებს უფრო გამოადგება. როგორც დაგეგმილი იყო, განხორციელებაც ისე დაიწყო და თუ არ ვცდები, დაახლოებით 60-65% თანხების უკვე ამ ფონდებში იყო მიმართული და ამ თანხებს ეროვნული ბანკი ათავსებდა. დანარჩენი თანხები კი ასევე ეროვნულ ბანკში ხაზინის ანგარიშებზე იყო. ამ დროს მოხდა ომი. ნაწილი, რაც განთავსებული იყო ხაზინის ანგარიშებზე სასწრაფოდ ბიუჯეტში შევიდა და დევნილებს მოხმარდა. ანუ ეს დანომრილი არ ყოფილა. კონკრეტულად იყო ჩვეულებრივ ნაშთი და ეს ნაშთი მოხმარდა ომის შემდგომ დევნილთა სახლების მშენებლობას. ფონდების კანონი ითვალისწინებდა ომის შემთხვევაში თანხების სრულ რეპატრიაციას. თანხების რეპატრიაცია კანონის შესაბამისად მოხდა. ანუ ეს თანხები ფონდებიდან სახაზინო ნაშთს დაუბრუნდა. სახაზინო ნაშთის ნაწილი გასულ წელს დევნილთა დახმარებაზე დაიხარჯა და უკვე ნაშთის დიდი ნაწილის ათვისება ჩვენ წელს სახელმწიფო ბიუჯეტში გვაქვს გათვალისწინებული. ანუ ამ ნაშთის ათვისება წლევანდელი ბიუჯეტის დაფინანსების ერთ-ერთი წყაროა.
- სახაზინო ვალდებულებების გამოშვება, რამდენად აუცილებელი იყო ამის გამოშვება და როგორ იმუშავებს ეს ინსტრუმენტი, მოქალაქეებს და დაინტერესებულ უცხოელ პირებს რატომ შეეძლებათ მათი მხოლოდ ბანკებისგან შეძენა?- ბანკები მონაწილეობენ აუქციონზე, ხოლო შემდეგ მოქალაქეებს მხოლოდ ბანკების საშუალები შეუძლიათ ამ სახაზინო ვალდებულებების ყიდვა. რატომ უნდა გამოგვეშვა? ვთქვათ, არ გამოგვეშვა. 312 მლნ-ს გამოვაკლოთ 260 მლნ. მაქსიმუმი გამოვაკლოთ, რადგან რეალურად რამდენს გამოვუშვებთ, ჯერ არაა საბოლოოდ გადაწყვეტილი. სახაზინო ვალდებულებების არგამოშვების შემთხვევაშიც კი ბიუჯეტი 50 მლნ-ით მაინც გაიზრდებოდა და არა 312. თუ არ გამოვუშვებდით და ამდენით ვერ გავზრდიდით ბიუჯეტს, მაშინ იმ კლებას სხვა სახსრებით დავაბალანსებდით და ცოტათი მაინც გავზრდიდით, მაგრამ ამდენით ვერა. ჩვენ იმაზე კი არ უნდა ვისაუბროთ სწორია თუ არა სახაზინო ვალდებულებების გამოშვება, არამედ სწორია თუ არა ბიუჯეტის გაზრდა 312 მლნ-ით. მე მგონია, რომ სწორია, არა თუ მგონია, არამედ ამას ვასაბუთებ კიდეც. თუ ეკონომიკას დამატებითი ფისკალური სტიმული არ შევუქმენით, იგი უფრო შეგვიმცირდება. სწორედ ამიტომაა, რომ ეკონომიკაში დამატებით ფულს ვღვრი. სახაზინო ვალდებულება სწორედ ამ დამატებითი ფისკალური სტიმულის ერთ-ერთი დაფინანსების წყაროა.
- სახელმწიფოები და მთავრობები კრიზისით მოცულ სხვა ქვეყნებში ბანკებს ფულს იქით აძლევენ, ჩვენი მთავრობა კი ფაქტიურად ართმევს, რით გაამართლებთ ამას?- ჩვენ ბანკებს არაფერს არ ვართმევთ. ჯერ ერთი, დღეს ბანკებში ჭარბი ლიკვიდობაა და ამაში შეგიძლიათ თავად დარწმუნდეთ. დღეს მათ ჭარბი თანხები აქვთ, რომლის განთავსებასაც ვერ ახერხებენ, რადგან სასესხო რისკები ძალიანაა გაზრდილი. არავინ იცის, რა იქნება მომავალში, თვითონ მსესხებელთა რაოდენობაც ძალიან შემცირებულია, რადგან თვითონ ბიზნესის აქტივობაა ზოგადად შემცირებული და სესხზეც მოთხოვნა იკლებს. ამიტომ ბანკებს ჭარბი ლიკვიდობა აქვთ. თუUლიკვიდობა არის ერთი მილიარდი, ყოველთვიურად ბანკებში რაღაც თანხები შედის, ანუ ეკონომიკის აქტივობას აკლდება ფული და უკან აღარ გადის. თავისთავად ამის გამო ეკონომიკა იკუმშება, როდესაც მე სახაზინო ვალდებულებებით ამას ამოვიღებ და ფისკალურად ეკონომიკაში გავუშვებ ამით იმპორტს კი არ დავაფინანსებ, არამედ აქვე ადგილზე დავხარჯავ, თუნდაც იგივე მშენებლობას მოხმარდება. პრაქტიკულად, ამ შემთხვევაში ფისკალური სტიმულირების მექანიზმი ენაცვლება საბანკო კერძო სტიმულირების მექანიზმს, რომელიც დღეს, სამწუხაროდ, არ მუშაობს.
- სახაზინო ვალდებულებებით ვაჭრობას წინა წლებში თან ახლდა სერიოზული ეჭვები, რომ ადგილი ჰქონდა მასშტაბურ კორუფციას, ამჯერად რა გარანტია გაქვთ, რომ ამდაგვარ ან სხვა ნეგატიურ მოვლენებს არ გამოიწვევს?- წინა წლების სახაზინო ვალდებულებებთან და ნეგატიურ მოვლენებთან დაკავშირებით ნოღაიდელს დაუსვით კითხვა. მე პასუხს ვერ გაგცემთ და ვერც პოლიტიკურ პასუხისმგებლობას ვერ ავიღებ, თუ შევარდნაძის დროს რაიმე ხდებოდა. შევარდნაძის დროს კორუფცია ყველაფერში იყო. მე, პირადად, ქრთამის ფაქტებს ვაწყდებოდი, უნივერსიტეტში, გზაში და ყველგან. დღეს აღარ არის ასე. დღეს პატრული აღარ გთხოვს ფულს და ა.შ. რა რისკები შეიძლება არსებობდეს სახაზინო ვალდებულებების დროს? ერთადერთი რისკი, რაც თეორიულად შეიძლება თავში აზრად მოუვიდეს, რომ ვიღაცას ჰქონდეს საკუთარი ბანკი და იგი მანიპულაციისთვის გამოიყენოს, მაგრამ, ცხადია, რომ ასეთი ფაქტები გამორიცხულია. ჩვენი მთავრობა კორუფციას ყველგან ვებრძვით და რაიმე გამონაკლისები არ არსებობს. არსებული ხელისუფლება ყველაფერში შეგიძლიათ დაადანაშაულოთ, მაგრამ ყველაზე ნაკლებად იმაში, რომ კორუფციას არ ებრძვის. ყველა მაჩვენებლით და ორგანიზაციის ყველა გამოკითხვით, თუკი რამეს მივაღწიეთ, ესაა კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა. ამიტომ ამ მთავრობის პირობებში საუბარი იმაზე, რომ შეიძლება რაღაცა გარიგება მოხდეს ,ამის ძალიან დაბალი რისკია.
- ბოლო პერიოდში ბანკების მხრიდან ეკონომიკის დაკრედიტება მნიშვნელოვნადაა შემცირებული, სახაზინო ვალდებულებების გამოშვება მათ საკრედიტო რესურსებს კიდევ უფრო შეამცირებს და ეკონომიკის დაკრედიტებაც უფრო შემცირდება, რაც ეკონომიკაზე უარყოფით გავლენას მოახდენს, რა კომენტარს გააკეთებდით ამასთან დაკავშირებით?- ეს ბანკებს არ დააკნინებს. მე ხომ ძალაზე არ ვართმევ. ეს, პირველ რიგში, მათ სურვილზეა დამოკიდებული. ბუნებრივია, ჩატარდება აუქციონი და ვისაც რამდენის ყიდვის საშუალება და სურვილი ექნება, იმდენს იყიდის. ბანკისთვის ეს ძალიან კარგი აქტივია, რადგან იგი ნაკლებრისკიანია და პორთფელის დივერსიფიცირებას შეუწყობს ხელს. ამასთან ბანკებს ექნებათ გარანტირებული შემოსავლის წყარო, საპროცენტო მომსახურების სახით, რაც ისევ ეკონომიკაში ჩაბრუნებული თანხაა, უკვე ფისკალური მოქმედების გზით.
ეს არაა რაიმე ქართული ფენომენი, რასაც დღეს ჩვენ ვაკეთებთ. მსოფლიოს ბევრმა ქვეყანამ ეკონომიკური კრიზისის დაძლევა სწორედ ფისკალური სტიმულირების გზით შესძლო. ჩვენ ვსწავლობთ სხვა ქვეყნების გამოცდილებას და ვმოქმედებთ საუკეთესო პრაქტიკიდან გამომდინარე. ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე უფრო სწორი და ეფექტური მექანიზმი, რომელსაც მთავრობები კრიზისის დროს მიმართავენ.
- 200 00-მდე ადამიანი ე.წ. შავ სიაშია, 300 000 მიჯნასთან. მალე ისინი შეიძლება უსახლკაროდ, ყოველგვარი ქონების გარეშე დარჩნენ, ოპოზიცია (ალიანსი საქართველოსთვის, ლეიბორისტები და ა. შ) სხვადასხვა ვარიანტს სთავაზობს მთავრობას ამ პრობლემის გადასაჭრელად, ფიქრობს თუ არა ამ საკითხზე მთავრობა და რა პოზიცია უკავია მას? - ეს ეროვნული ბანკის კომპეტენციას განეკუთვნება და მე მასში არ შევიჭრები, მაგრამ ერთი რამე შემიძლია გითხრათ, რომ საქართველოში ეგრეთწოდებული ცუდი სესხების ზრდა ახლოსაც კი არაა სახიფათო მაჩვენებელთან. ეროვნული ბანკისგან ფულის სესხება ფულის ემისიას ნიშნავს. ეროვნული ბანკისგან ფულის სესხებაზე გადაწყვეტილებას შევარდნაძის დროს იღებდნენ, რომელსაც არ აინტერესებდა არც ეკონომიკის სტაბილურობა და არც სხვა დანარჩენი. დღეს ყველაზე ადვილი საქმეა ეროვნული ბანკისგან ფული რომ ისესხო, მაგრამ ეს ყოველგვარი ეკონომიკური, მონეტარულ პრინციპზე ხაზის გადასმას ნიშნავს. ეს ნაბიჯი სრულიად გაუმართლებელი იქნება. დღეისათვის ეკონომიკისთვის სწორი ინსტრუმენტი, სახაზინო ვალდებულებების და სახაზინო ობლიგაციების გამოშვებაა.
დღეს საქართველოს ეკონომიკაშია ვადაგადაცილებული სესხების წილი ახლოსაც კი არაა სახიფათო ნიშნულთან. ეს ციფრები საფინანსო სექტორში არასტაბილურობის საფრთხეს არ წარმოადგენენ.
- ლარის მეორად ვალუტად გადაქცევის იდეა ჩაბარდა საბოლოოდ წარსულს, თუ გარკვეული დროის შემდეგ მთავრობა მას ისევ დაუბრუნდება?- მე ეს იდეა არასოდეს არ მქონია და შესაბამისად, ვისაც ჰქონდა და ვინც მუშაობდა ამ საკითხზე, მას ჰკითხეთ.
- ანტიკრიზისული პროგრამა, როგორც ცნობილია, მასზე მუშაობა მიმდინარეობს და მას ჯგუფი ამზადებს ბენდუქიძის ხელმძღვანელობით, დაადასტურებთ თუ არა ამ ინფორმაციას?- ბენდუქიძე აქ არაფერ შუაშია. ჩემი მთავარი ამოცანა ფისკალური სტიმულირების მექანიზმების შექმნა იყო, რასაც ბიუჯეტის საშუალებით ვახდენთ. რაც შეეხება ანტიკრიზისულ პროგრამაზე მუშაობას, ამაზე მუდმივად ვმუშაობთ.
- თქვენი აზრით, რა ანტიკრიზისული ღონისძიებები უნდა განხორციელდეს, მიიღებენ თუ არა ფინანსურ რესურსს ბანკები? სხვა რა სახის ღონისძიებები უნდა დაიგეგმოს ეკონომიკური კრიზისიდან ქვეყნის გამოსაყვანად? - ყველა ის გადაწყვეტილება, რასაც დღეს მთავრობა იღებს, ყოველთვის ერთ-ერთ პრიორიტეტად იმას მიიჩნევს, თუ რა გავლენას მოახდენს ესა თუ ის გადაწყვეტილება კრიზისზე. ჩვენი ნებისმიერი გადაწყვეტილების ერთ-ერთი კომპონენტი ამ ბოლო დროს ისაა, რომ მან ხელი შეუწყოს ანტიკრიზისული მოვლენების შემცირებას. სხვა რაიმე სახის ღონისძიების დამატებით გატარებას არ ვგეგმავთ. ფინანსთა სამინისტრო თავისი კომპეტენციის ფარგლებში, კრიზისის შემცირების მიზნით, ფისკალურ სტიმულირებას აკეთებს და ეს ბიუჯეტის ზრდაა. ბანკები ამ კუთხით არანაირ თანხებს არ იღებენ. ბანკების დახმარებაზე მთავრობამ დიდი მუშაობა გასწია, რაც დონორ ორგანიზაციებთან მუშაობაში გამოიხატა, საიდანაც ჩვენ ასეულობით მლნ დოლარის მიღება შევძელით, რომელიც სწორედ ბანკებს მივეცით.
ჩვენ ეკონომიკის სტიმულირებაზე საუბარი შარშან დავიწყეთ. ამას ადასტურებს ისიც, რომ დონორ ქვეყნებთან მუშაობა დავიწყეთ.
ესაუბრა ადა ექიზაშვილი
რეგისტრაცია!
