ნანახია: 1034

პარასკევს, 13 მარტს სასტუმრო "თბილისი მარიოტში" მრგვალი მაგიდა გაიმართა, სადაც მოწვეულნი იყვნენ საქართველოს კომერციული ბანკების ხელმძღვანლები და ბანკის წარმომადგენლები. შეკრება ითვალისწინებდა კომერციული ბანკებისთვის კორპორაციული მართვის კოდექსის გაცნობას, რომელიც კორპორაციული მართვის დახმარებითვე იქნა შედგენილი. პრეზენტაციას თითქმის ყველა ბანკის წარმომადგენელი ესწრებოდა, რომელთაც კოდექსის არსი და დანიშნულება მარიამ მანჯგალაძემ და ბორის ჯანალიამ გააცნეს.
კორპორაციული მართვის კოდექსი, პრეზენტატორთა თქმით, საუკეთესო საშუალებაა კორპორაციული მართვის პრაქტიკის დასახვეწად. მისი მფლობელი მალე ბანკების ასოციაცია გახდება. აღსანიშნავია, რომ კორპორაციულმა მართვამ, ამ მეტად მძიმე ეკონომიკური კრიზისის ფონზე, მსოფლიოს ისეთ წამყვან ქვეყნებში, როგორიცაა დიდი ბრიტანეთი, განსაკუთრებული მნიშვნელობა შეიძინა. იგი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფაქტორია ქვეყნის კომერციული ბანკების განსავითარებლად, გარდა ამისა, ის კორპორაციული ნორმების ამაღლებასა და ინვესტიციების მოზიდვასაც უწყობს ხელს. მსოფლიოში ცნობილი ფაქტია, რომ უცხოელ ინვესტორთა მხრიდან სწორედ იმ კომპანიებისადმი იზრდება ინტერესი, სადაც კორპორაციული მართვის კოდექსია დამკვიდრებული. სამწუხაროა ის ფაქტი, რომ ამგვარი კოდექსები, რომლებიც ევროპაში უკვე წლების განმავლობაში მუშაობს და ამართლებს თავის ფუნქციას, საქართველოში ნელ-ნელა და ცოტა არ იყოს, გვიან შემოდის. კოდექსის დამკვიდრების მთავარი ფლაგმანები კი საფონდო ბირჟები არიან.
ცნობილია, რომ საბანკო სექტორი მეტად სათუთი და ამავე დროს, მოწინავე სექტორია ქვეყანაში. მის განსავითარებლად სახელმწიფო ვალდებულია, რომ დროდადრო იგი გარკვეული პროექტებითა და კოდექსებით უზრუნველყოს. სწორედ კომერციულ ბანკთა დახმარებას ითვალისწინებს ზემოთხსენებული კოდექსიც. თუმცა, ეს უკანასკნელი არ იქნება ნორმატიული დოკუმენტი.
როგორც პრეზენტაციის წამყვანმა განაცხადა, ამ კოდექსით კორპორაციული მართვის ხარისხის ამაღლება და საერთაშორისო სტანდარტებში "ჩაჯდომაა" შესაძლებელი. კოდექსის შინაარსი როგორც აქციონერთა უფლებებს, ისე მმართველობით ორგანოებსაც ითვალისწინებს. საერთო ჯამში კი მისი მიზანი ბანკებში კარგი კორპორაციული პრინციპების დანერგვაა. ამ პრინციპების ათვისება, რასაკვირველია, სავალდებულო არ იქნება. კორპორციული მართვის კოდექსის ნათელი მაგალითი და შეძლება ითქვას, კორპორაციული მართვის სამშობლო დიდი ბრიტანეთია. კოდექსის შესრულება ინვესტორთა გადასაწყვეტია. კოდექსს აკონტროლებს Comply or Explain - "შეასრულე და ახსენი", რომელიც კორპორაციულ ბანკებს შორის საკმაოდ პოპულარულია.
ბანკები მთელი ქვეყნისთვის ფინანსების მიმწოდებლები არიან. სწორედ მათ შეიძლება დააქციონ ან ააშენონ ქვეყანა, რაც ფაქტიურად "ლიმან ბრაზერს"-ის მაგალითზეც აშკარაა. ეს უკანასკნელი სწორედ ცუდი და არაადეკვატური პრაქტიკის გამო გაკოტრდა, რაც კრიზისის ერთ-ერთი ამომავალი წერტილი გახდა. მართვის კოდექსი ასევე ითვალისწინებს შიდა დებულებებსა და სამუშაოს აღწერილობასაც. მოწინავე საკითხებია აქციონერთა უფლებებიც, რომელიც აქციონერებთან ეფექტურ, სამართლიან ურთიერთობასა და თანაბარ მოპყრობას ითვალისწინებს. გასათვალისწინებელია, რომ კოდექსი არ ნიშნავს გარკვეულ შეზღუდვებს. გარდა ამისა, აუცილებელია, რომ არანაირი პრეფერენცია არ იყოს ადგილობრივსა და უცხოელ აქციონერთა შორის.
მეორე და არანაკლებ მნიშვნელოვანი საკითხი ითვალისწინებს სამეთვალყურეო საბჭოს, რომელიც გადამწყვეტ როლს თამაშობს კომერციული ბანკების პოლიტიკის ჩამოყალიბებაში. სამეთვალყურეო საბჭო დამოუკიდებელი წევრებისაგან უნდა შედგებოდეს, ისინი არ უნდა წარმოადგენდნენ ბანკის ადმინისტრაციას, ან თუნდაც მცირედი შეხება ჰქონდეთ მის გადამწყვეტ ორგანოებთან. მათ უნდა შესძინონ ბანკს ახალი ხედვა და რაც მთავარია, არ დამალონ როგორც კარგი, ასევე არაეფექტური ფაქტორები. კოდექსი ასევე ითვალისწინებს ფუნქციების სწორ და ადეკვატურ გადანაწილებას, შერეულ სამეთვალყურეო საბჭოსა და ჩანაცვლების ფუნქციებსაც. აღმასრულებელი საბჭო დიდ როლს თამაშობს ბანკების განვითარებაზე; შეიძლება ითქვას, რომ იგი წარმართავს ბანკის მიმართულებას და პასუხისმგებელია უფლებამოსილების ადეკვატურ გადანაწილებაზე.
კორპორაციული მართვის კოდექსის შემმუშავებლებმა გაითვალისწინეს შიდა კონტროლის ფუნქცია და რისკების მართვაც. კოდექსის უფრო ეფექტურად განსახორციელებლად ბანკებში შეიქმნება შიდა საქმეთა მაკონტროლებელი კომიტეტები. მათ შორის იქნება აუდიტისა და რისკების მართვის კომიტეტი. აღსანიშნავია, რომ მათში მენეჯმენტის ჩარევა დაუშვებელია. კომიტეტის წევრთა რაოდენობა კი ბანკის სიდიდეზეა დამოკიდებული, რაც უფრო დიდია ბანკი, მით უფრო მეტი წევრი შედის კომიტეტში (დაახლოებით სამამდე მაინც უნდა იყვნენ). კომიტეტის არსებობა დამოუკიდებელი არ არის. ის გამუდმებით მოწმდება გარეშე ექსპერტის მიერ, რომელიც პერმანენტულად უნდა აფასებდეს კომიტეტის მუშაობას. შიდა აუდიტიც, რასაკვირველია, დამოუკიდებელი უნდა იყოს ბანკისაგან და მასში მენეჯმენტის ჩარევა დაუშვებელია. პერიოდული როტაცია კი ეფექტური მუშაობის საწინდარია.
კორპორაციული კოდექსის შემუშავება ითვალისწინებს ბანკების სუფთა და გამჭვირვალე მუშაობას და ყველანაირი ინფორმაციის გამჟღავნებასაც, რომელიც დაკავშირებული იქნება ბანკების გეგმებსა და აქციონერებთან. როგორც პრეზენტაციაზე განაცხადეს, ამ მხრივ, აქციონერებსა და ბანკებს შორის უკეთესი კავშირი დამყარდება. ინფორმაცია, რომელიც აქტიურად უნდა მიეწოდებოდეს აქციონერებსა და ბანკებთან დაკავშირებულ პირებს, გულისხმობს ბანკის მიზნებისა და სტრატეგიის გაცნობას; ასევე მფლობელთა სტრუქტურას; წლიურ ფინანსურ ანგარიშებს; სამეთვალყურეო საბჭოსა და დირექტორატის შესახებ ინფორმაციას; ბანკის ორგანიზაციულ სტრუქტურას; მხარეებთან წარმოებული გარიგებების შინაარსსა და მასშტაბებს; ინფორმაციას შიდა დოკუმენტების შესახებ.
რასაკვირველია, ინფორმაცია უნდა იყოს ზუსტად და დროულად გამჟღავნებული.
რაც შეეხება კორპორაციული მართვის საბჭოს შეფასებას, იგი თავად განსაზღვრავს შეფასების მეთოდს, საბჭოს მიერვე დამტკიცებული დებულების შესაბამისად. შეფასება ხდება ყოველთვიურად.
კორპორაციული მართვის კოდექსი აგვარებს ინტერესთა საფუძველზე მომხდარ კონფლიქტებს და მათი თავიდან აცილებაზე მუშაობს. ბანკი, როგორც წესი, ფლობს ჰოლდინგს, რომელსაც მართვის რთული მექანიზმები აქვს. თუმცა, ბანკისთვის ჰოლდინგის სამეთვალყურეო საბჭო საჭიროა იმ შემთხვევაში, თუ არ ჰყავს სამეთვალყურეო საბჭო, დირექტორატი. რასაკვირველია, აქაც განსაკუთრებული გამჭვირვალობაა საჭირო, მკაფიო ურთიერთობა ყველა მოთანამშრომლე წევრთან.
კორპორაციული მართვის კოდექსის ძირითადი ცნებებია: კორპორაციული მართვა, სამეთვალყურეო საბჭოს დამოუკიდებელი წევრი; დამოუკიდებლობა; შერეული სამეთვალყურეო საბჭო; ჰოლდინგი.
შეხვედრის ბოლოს ბანკის წარმომადგენლებმა კოდექსთან დაკავშირებით თავიანთი მოსაზრებები გამოთქვეს. "ბაზისბანკის" პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ ამჟამად მათი ბანკის მენეჯმენტიდან აქციონერთა "განდევნა" ხდება. მისი თქმით, ეს ორი ერთმანეთს უნდა გაემიჯნოს და ორდონიან სისტემად დაიყოს. მეპატრონენი არ უნდა ჩაერიონ ბანკის ყოველდღიურ საქმიანობასა და მუშაობაში. მეწარმეთა კანონი იძლევა საშუალებას, რომ დირექტორატი საბჭოშიც იყოს.
პრეზენტაციის დასასრულს გადაწყდა, რომ ბანკების პრეზიდენტები და წარმომადგენლები ერთი კვირის შემდეგ კვლავ შეიკრიბებიან და უკვე თავიანთ შეხედულებებს გამოთქვამენ კორპორაციული მართვის კოდექსის შესახებ.

ნინო ფარიზოვა